Efeminelik
Effeminacy
Tanım
Bir erkekte, toplumun atfedilen erkek cinsiyet rolü beklentileriyle uyuşmayan kadınsı davranış veya dış görünüş özellikleri sergilenmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi dört yaşındaki bir erkek danışanın, ses tonunun yumuşak, el hareketlerinin teatral ve estetik tercihinin geleneksel erkek modasından farklı olması nedeniyle iş yerinde maruz kaldığı mikro saldırganlıklar sonucu sosyal fobi semptomları geliştirmesi. Terapötik süreçte problem, danışanın öz benliği ile toplumsal beklentiler arasındaki çatışma üzerinden ele alınır.
Derin Analiz
Toplumsal cinsiyet rolleri ve sosyokültürel normlar bağlamında değerlendirilen efeminelik, biyolojik cinsiyet ile kültürel olarak belirlenmiş cinsiyet performansının uyumsuzluğu üzerine kuruludur. Klinik psikoloji ve psikiyatride bir patoloji veya bozukluk olarak sınıflandırılmaz; ancak tarihsel süreçte ve DSM-IV'e kadar uzanan heteronormatif psikiyatri tarihimizde 'cinsiyet kimliği bozuklukları' adı altında patolojize edilmeye çalışılmıştır. Güncel psikolojik yaklaşım, bu durumun bir sapma değil, insan davranış ve ifade çeşitliliğinin bir yansıması olduğunu kabul eder. Sosyokültürel açıdan erkekliğin hegemonik kalıplarına uymayan bireylerin maruz kaldığı damgalanma (stigma), akran zorbalığı ve önyargılar, bireylerde anksiyete, depresyon ve azınlık stresi (minority stress) gibi ikincil psikolojik sorunların tetikleyicisi olabilir.
Etimoloji
Latince 'effeminatus' (kadınsılaştırılmış, erkekliğini yitirmiş) sözcüğünden türetilmiştir; kökü Latince 'ex-' (dışarı, -den) ve 'femina' (kadın) kelimelerinin birleşimine dayanır.
Karıştırmayın
Cinsiyet disforisi (gender dysphoria) ile sıklıkla karıştırılır. Efeminelik salt dışavurum ve davranışsal bir uyumsuzlukken, cinsiyet disforisi kişinin biyolojik cinsiyeti ile deneyimlediği cinsiyet kimliği arasındaki derin ve klinik düzeyde sıkıntı yaratan uyumsuzluktur; ayrıca efeminelik cinsel yönelimle (eşcinsellik) eş anlamlı değildir.