Eklemleme Bozukluğu
Articulation Disorder
Tanım
Konuşma seslerinin (fonemlerin) üretimi sırasında ortaya çıkan; seslerin hatalı olarak eklenmesi, çıkarılması, ikame edilmesi veya bozulmasıyla karakterize bir konuşma bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındaki bir çocuğun 'r' sesini gırtlaktan üretmesi (distorsiyon) veya 'kapı' kelimesini 'tapı' olarak sesletmesi (ikame), tipik bir eklemleme bozukluğu vakasıdır. Dil ve konuşma terapisti eşliğinde yapılan motor-konuşma egzersizleri ve fonem farkındalığı çalışmalarıyla bu hatalar düzeltilir.
Derin Analiz
Eklemleme bozukluğu, motor planlama ile motor yürütme arasındaki süreçte, fonemlerin fiziksel üretiminde yaşanan kalıcı zorlukları kapsar. Birey, hedef sesi akustik olarak doğru üretemez; akustik sapma sesin yerini başka bir sesin alması (ikame), tamamen düşürülmesi (ihmal), sesin yapısının bozulması (distorsiyon) veya fazladan ses eklenmesi şeklinde tezahür edebilir. Nörolojik, anatomik veya fonksiyonel kökenli olabilmekle birlikte, genellikle yapısal bir bozukluk olmaksızın motor koordinasyon eksikliğiyle seyreder. DSM-5 ve ICD-11 sınıflandırmalarında 'Konuşma Sesi Bozukluğu' (Speech Sound Disorder) başlığı altında değerlendirilir ve çocukluk dönemindeki dil ve konuşma gelişim seyrinde erken müdahale gerektirir.
Etimoloji
Latince 'articulare' (eklemlemek, net olarak ifade etmek) kökünden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Fonolojik bozukluk ile sıklıkla karıştırılır. Fonolojik bozukluk, dilin ses sistemine ait kural eksikliğinden (zihinsel temsil hatası) kaynaklanırken; eklemleme bozukluğu, seslerin fiziksel olarak üretilememesinden (motor üretim hatası) kaynaklanır. Ayrıca nörolojik hasara bağlı kas zayıflığı ile beliren dizartriden de bu yönüyle ayrılır.