Ekonomik Model
Economic Model
Tanım
Psikanalitik kuramda, zihinsel süreçlerin ve durumların arkasındaki psişik enerjinin miktarını ve dağılımını inceleyen metapsikolojik çerçeve.
Örnek Vaka / Uygulama
Günlük yaşamda bireyin aniden yoğun bir öfke patlaması yaşaması, ekonomik model bağlamında bastırılan psişik enerjinin (katreksis) artık sistemde tutulamayarak zihinsel eşiği aşması ve bir boşaltım (katarsis) yolu aramasıyla açıklanır.
Derin Analiz
Freud'un metapsikolojisinin yapı taşlarından biri olan ekonomik model, zihinsel aygıtın bir enerji sistemi olarak çalıştırıldığını varsayar. Bu perspektifte, libido veya genel olarak psişik enerji (katreksis ve antikatreksis mekanizmaları aracılığıyla) birikir, dağılır, nesnelere yatırılır veya bastırılır. Termodinamik ilkelerden esinlenen bu model, zihinsel ekonominin dengesini korumaya çalışır; enerjinin hazzı erteleme veya boşaltma süreçlerindeki rolünü inceleyerek dinamik ve topografik modellerle birlikte bütüncül bir insan davranışı haritası sunar.
Etimoloji
Fransızca 'économique' ve Yunanca 'oikonomikos' (ev yönetimi, idare) kelimesinden türetilmiş olup, psikanalitik teoride enerjinin dağılımını ifade etmek üzere Freud tarafından benimsenmiştir.
Karıştırmayın
Dinamik model ve topografik model ile sıklıkla karıştırılır; dinamik model çatışan güçleri, topografik model zihnin katmanlarını (bilinçdışı, önbilinç, bilinç), ekonomik model ise doğrudan enerjinin miktarını ve nicel dağılımını inceler.