Eksaltasyon
Exaltation
Tanım
Dürtü kontrolünün kaybolduğu, aşırı öfori ve psikomotor ajitasyonla karakterize uç klinik durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik değerlendirmeye getirilen 32 yaşındaki erkek hasta, son dört gündür neredeyse hiç uyumadığını, milyarlarca dolarlık projeler tasarladığını, hastane koridorlarında koşarak şarkılar söylediğini ve durdurulamaz bir enerji hissettiğini ifade etmektedir. Konuşma hızı artmış, düşünce uçuşmaları gösteren hasta, sosyal sınırları gözetmeksizin yabancılara sarılmakta ve engellendiğinde öfke patlamaları yaşamaktadır; bu tablo eksaltasyonun klinik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Eksaltasyon, bireyin duygudurumunun olağan dışı bir coşku ve taşkınlık düzeyine ulaştığı, aynı zamanda bilişsel hızlanma ve motor hiperaktivitenin eşlik ettiği şiddetli bir tablodur. Genellikle bipolar bozukluğun manik evrelerinde görülür. Nörobiyolojik düzeyde, mezolimbik ve mezokortikal dopaminerjik yollardaki aşırı aktivasyon ile noradrenerjik sistemin disregülasyonu bu tablonun ortaya çıkışında merkezi rol oynar. Bireyin gerçeği değerlendirme yetisinde kısmi ya da tam bozulmalar eşlik edebilir; ketlenmenin kalkması (disinhibisyon) nedeniyle riskli ve fevri davranışlar sergileme eğilimi doruktadır.
Etimoloji
Latince kökenli 'exaltare' (yükseltmek, yüceltmek) fiilinden türetilmiştir; 'ex-' (dışarı/yukarı) ve 'altus' (yüksek) kelimelerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Öfori ile karıştırılabilir; ancak öfori daha sakin bir keyif halini tanımlarken, eksaltasyon psikomotor ajitasyon ve tam bir ketlenme kaybı (disinhibisyon) içerir. Ayrıca hipomani ile kıyaslandığında, eksaltasyon çok daha şiddetlidir ve işlevsellikte ağır kayıplara neden olur.
Keşfetmeye Devam Edin
Öfori
Euphoria
Gerçeklikle bağdaşmayan, kişinin içinde bulunduğu durumun nesnel koşullarını aşan aşırı mutluluk ve taşkın bir iyilik hali.
Disinhibisyon
Disinhibition
Serebral korteksin sağladığı normal denetim mekanizmalarının azalması veya kaybolması neticesinde, duygu ve davranışların yetersiz kontrol edilmesi durumu.