Ekskoriasyon (deri Yolma) Bozukluğu
Excoriation (skin-picking) Disorder
Tanım
Bireyin kendi derisini yineleyici şekilde yolması, bu davranışı durdurmak için başarısız girişimlerde bulunması ve durumun cilt lezyonlarına ile klinik düzeyde strese yol açmasıyla karakterize ruhsal bozukluk.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi dört yaşındaki bir danışan, özellikle stresli akademik dönemlerde veya akşamları ders çalışırken farkında olmadan kollarındaki ve yüzündeki kabukları yolduğunu, bu durumun kanamalara ve kalıcı izlere yol açtığını, defalarca durmaya çalışmasına rağmen gerginlik hissini azaltmak için bu eylemi tekrarlamaktan kendisini alamadığını belirtmektedir.
Derin Analiz
DSM-5 ve DSM-5-TR'de Obsesif-Kompülsif ve İlgili Bozukluklar kategorisinde yer alan ekskoriasyon bozukluğu; sıklıkla otomatik (farkında olmadan yapılan) ya da odaklanılmış (anksiyete veya gerginliği azaltma amacıyla yapılan) bir dürtü kontrol ve yineleyici davranış döngüsüdür. Nörobiyolojik olarak, bazal ganglionlar, prefrontal korteks ve striatal devreler arasındaki işlev bozuklukları ile dopaminerjik ödül mekanizmalarının ve serotonerjik regülasyonun bu patolojide rol oynadığı düşünülmektedir. Davranış, genellikle yüz, kollar ve eller gibi erişilmesi kolay bölgelerde yoğunlaşır ve fiziksel hasar ile sosyal işlevsellik kaybına neden olur.
Etimoloji
Latince 'excoriare' (derisini yüzmek, derisini soyunmak; 'ex-' [dışarı/ön ek] + 'corium' [deri, post]) fiilinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Trichotillomania (saç yolma bozukluğu) ile temel farkı kıl yerine deri dokusunun hedef alınmasıdır; non-suisidal kendilikten yaralama (NSSI) davranışından ise temel ayırt edici özelliği intihar niyeti olmaksızın, sıklıkla kompülsif bir rahatlama veya dürtüsel bir gerginlik giderme amacı taşımasıdır.