Etanol
Ethanol
Tanım
Glikozun fermantasyonuyla doğal ya da sentetik olarak üretilen, alkollü içeceklerin etken maddesi olan ve merkezi sinir sistemini baskılayan psikoaktif bir maddedir.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal ortamlarda iki kadeh alkol alan bir bireyin prefrontal korteksteki otokontrol mekanizmalarının zayıflaması sonucu dürtüsel konuşmalar yapması, ilerleyen saatlerde ise serebellumun baskılanmasıyla dengesini kaybedip yürümekte zorlanması etanolün tipik doz-yanıt ilişkisini gösterir.
Derin Analiz
Etanol, merkezi sinir sisteminde (MSS) çift yönlü farmakolojik etki gösteren güçlü bir depresandır. Temel nörobiyolojik mekanizması, beyindeki ana inhibitör nörotransmitter olan GABA'nın (gama-aminobütirik asit) GABAA reseptörleri üzerindeki etkisini potansiyalize etmesi ve ana eksitatör nörotransmitter olan glutamatın NMDA reseptörlerini bloke etmesi üzerine kuruludur. Düşük dozlarda bile kortikal inhibisyonu (üst beyin bölgelerindeki denetim mekanizmalarını) baskıladığı için ilk başta yanlış bir şekilde uyarıcı (stimülan) gibi algılanır; bu durum özgüven artışı ve davranışsal kontrol kaybıyla sonuçlanır. Doz arttıkça serebellar ve kortikal işlevlerin bozulması motor koordinasyonu zayıflatır, bilinç kaybına ve yüksek dozlarda ise ölümcül solunum durmasına yol açabilir.
Etimoloji
Fransızca 'éthanol' kelimesinden türetilmiştir; modern kimya terminolojisinde etil grubunu belirten 'eth-' (Fransızca 'éther' kökünden) ile alkol sınıfını simgeleyen '-ol' son ekinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Metanol (odun alkolü) ile sıklıkla karıştırılır; metanol insan metabolizmasında formaldehit ve formik aside dönüşerek körlüğe ve ölüme yol açarken, etanol insanlar tarafından metabolize edilebilen tek tüketilebilir alkol türüdür.