Etki Makinesi
İnfluencing Machine
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
34 yaşındaki erkek hasta, evindeki televizyonun ve duvara monte edilmiş havalandırma menfezlerinin aslında görünmeyen dalgalar yayan bir 'zihin kontrol makinesi' olduğunu iddia etmektedir. Hastaya göre bu cihaz, geceleri uyurken beynine doğrudan düşünceler zerk etmekte ve istem dışı kas spazmları yaşamasına neden olmaktadır.
Derin Analiz
Psikopatoloji literatüründe, özellikle şizofreni spektrum bozukluklarında görülen tuhaf (bizarre) nitelikli sanrıların prototipik bir örneğidir. Viktor Tausk'un 1919 tarihli klasik psikanalitik çalışmasında detaylandırdığı üzere, etki makinesi hastanın ben sınırlarının ihlal edildiği ve dış dünya ile iç dünya arasındaki geçirgenliğin kaybolduğu bir otomatizm hissiyatını yansıtır. DSM-5 kriterleri bağlamında, ego sınırlarının yitimini (pasivite fenomeni) gösteren birinci derece belirtiler arasında değerlendirilir. Hasta, düşüncelerinin, duygularının veya fiziksel hareketlerinin X ışınları, radyo dalgaları veya karmaşık bilgisayar sistemleri aracılığıyla dışarıdan bir otorite veya zulmedici güç tarafından yönlendirildiğine dair sarsılmaz bir inanç taşır.
Etimoloji
İngilizce 'influence' (etki, nüfuz etme, Latince ' influentia' - akmak) ve 'machine' (makine, Yunanca 'mekhane' - ustalık, düzenek) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Referans Sanrısı (Delusion of Reference) ile karıştırılabilir; referans sanrısında çevresel olayların kişiye özel mesajlar içerdiği düşünülürken, etki makinesinde doğrudan fiziki/zihinsel bir manipülasyon aracı ve pasif kontrol edilme hissi esastır.