Referans Sanrısı
Delusion Of Reference
Tanım
Başkalarının eylemlerinin ve dış dünyada meydana gelen sıradan olayların, kişiye özel ve genellikle tehditkâr veya olumsuz bir anlam taşıdığına dair sarsılmaz ve gerçeğe dayanmayan inanç.
Örnek Vaka / Uygulama
42 yaşında erkek hasta M.K., iş yerindeki mesai arkadaşlarının masadaki kalemleri diziliş biçimiyle kendisine gizli bir mesaj ilettiklerini, akşam izlediği ana haber bültenindeki sunucunun kravat renginin ise kendisini takip eden istihbarat örgütü tarafından verilmiş bir uyarı işareti olduğuna %100 inanmaktadır.
Derin Analiz
Referans sanrısı, bireyin çevresindeki nötr uyaranları (örneğin televizyondaki bir haber spikerinin bakışı, trafikteki bir aracın duruşu veya sokaktaki yabancıların fısıldaşmaları) doğrudan kendi şahsına yönelik mesajlar, işaretler veya komplolar olarak yorumladığı psikotik bir belirtidir. Bilişsel düzeyde, ögelerin olasılıksal hesaplamasındaki aşırı salınım ve 'salience' (dikkat çekicilik) mekanizmasının bozulmasıyla karakterizedir; beyin, anlamsız detaylara aşırı derecede yüksek bir öznel önem atfeder. Şizofreni, şizoaffektif bozukluk veya psikotik özellikli majör depresyon gibi klinik tablolarda sıklıkla görülür. DSM-5 kriterlerinde sanrılar spektrumunun bir parçası olarak değerlendirilir ve hastanın mantıksal argümanlarla ikna edilmesi mümkün değildir.
Etimoloji
Latince 'deludere' (aldatmak, oyun etmek, yoldan çıkarmak) fiilinden türetilen 'delusio' ile Latince 'referre' (taşımak, yöneltmek, ilişkilendirmek) kökünden gelen 'referans' kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Referans Fikri (idea of reference) ile sıklıkla karıştırılır; referans fikrinde kişi bu düşüncenin tuhaflığından şüphe duyabilir ve içgörüsü kısmen korunabilirken, referans sanrısında inanç sarsılmaz ve mantık dışıdır.