Şüphe
Doubt
Tanım
Bir kişi, durum ya da benliğin kendisine yönelik güven eksikliği ve emin olamama halini barındıran, genellikle güçlü bir duygusal bileşene sahip bilişsel belirsizlik.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda, hastanın her kapı kilitlendiğinde 'Acaba gerçekten kilitlendi mi?' düşüncesiyle defalarca geri dönmesi ve bu durumun günlük işlevselliğini bozması, şüphenin işlevsel olmayan obsesif bir döngüye dönüştüğüne örnektir.
Derin Analiz
Şüphe, bilişsel süreçlerde ve karar alma mekanizmalarında alternatif hipotezlerin değerlendirilmesini sağlayan adaptif bir işlev görebileceği gibi, yoğunluğu ve süresi arttığında klinik düzeyde patolojik bir boyuta evrilebilir. Bilişsel psikolojide metabilişsel farkındalığın bir unsuru olarak karşımıza çıkarken, klinik psikopatolojide obsesif-kompulsif bozukluk (kararsızlık ve kontrol etme kompülsiyonları), paranoid spektrum bozuklukları ve yaygın anksiyete bozukluğunun merkezinde yer alır. Erikson'un psikososyal gelişim kuramında ise ikinci evre olan 'özerkliğe karşı utanç ve şüphe' döneminde çocuğun irade geliştirme sürecindeki kritik bir çatışma alanını temsil eder.
Etimoloji
Latince 'dubium' (tereddüt, ikilem) kökünden türetilmiş olup, 'duo' (iki) sözcüğüyle ilişkilidir; zihnin iki farklı olasılık arasında bölünmüş, kararsız kalmış durumunu ifade eder.
Karıştırmayın
Haset (enviousness) veya kıskançlık ile karıştırılmamalıdır; şüphe kişilerarası ilişkilerde somut bir kanıt olmaksızın güvensizlik duymayı kapsarken, kuşkuculuk (skepticism) daha çok epistemolojik bir duruştur.