Haset
Envy
Tanım
Bir başkasının arzulanan niteliklerine, mülklerine veya başarılarına duyulan, hoşnutsuzluk ve içerleme barındıran negatif duygudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Akademik kürsüde yeni yerleşen bir araştırmacının üstün bir makale ödülü alması üzerine, meslektaşının bu başarıyı takdir etmek yerine onun metodolojik hatalarını abartarak komiteye şikayet etmesi ve 'bu ödülü hak etmediğini, itibarsızlaştırılması gerektiğini' düşünmesi haset dinamiklerinin klinik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Psikanalitik kuramda ve klinik psikolojide haset, iki kişilik dinamik (özne ve nesne) ekseninde şekillenen ilkel bir yıkıcı dürtüdür. Kıskançlıktan (jealousy) temel farkı, üçlü ilişki (ödipal üçgen) gerektirmemesi ve sadece 'bende olmayan onda var, öyleyse o da yok olmalı' biçimindeki yıkım arzusuyla karakterize olmasıdır. Melanie Klein'ın nesne ilişkileri kuramında haset, yaşamın başlarında 'iyi' memenin doğasındaki doyuruculuğa katlanamamaktan ve onu tahrip etme isteğinden beslenen erken dönem bir yıkıcılık olarak ele alınır. Bilişsel düzeyde ise öz-saygı düşüklüğü, sosyal kıyaslama teorileri ve kronik yetersizlik algısıyla doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'invidia' (bakış, kötü gözle süzme) sözcüğünden türetilmiş olup, kökenindeki 'in-' (üzerine) ve 'videre' (görmek) fiillerinin birleşiminden beslenir; bir başkasının sahip olduğumuz eksikliği yüzümüze vuran bakışını ifade eder.
Karıştırmayın
Kıskançlık (Jealousy) ile sıklıkla karıştırılır. Kıskançlık her zaman üç kişiyi (özne, rakip, kaybetme korkusu yaşanan figür) kapsar ve 'üçüncü bir kişinin varlığıyla mevcut bağın yitirilmesi tehdidi'ni içerir. Haset ise iki kişiliktir ve temelinde yoksunluk ile yıkım arzusu vardır.