Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Yıkıcılık

Destructiveness

Tanım

Nesnelere zarar verme, onları tahrip etme veya biçimini bozma yoluyla agresif davranışlar sergileme eğilimi.

Örnek Vaka / Uygulama

Şiddetli bir öfke krizine giren bir danışanın, yaşadığı duygusal yükü ve çaresizliği ifade edemediği için çalışma masasındaki eşyaları kırması ve duvara yumruk atarak nesnelere fiziksel zarar vermesi.

Derin Analiz

Yıkıcılık, davranış bilimleri ve klinik psikolojide saldırganlığın (aggression) dışa vurum biçimlerinden biri olarak incelenir. Genellikle dürtü kontrol bozuklukları, öfke yönetimi problemleri ve çeşitli kişilik örüntüleriyle ilişkilendirilir. Psikanalitik gelenekte Freudyen 'ölüm içgüdüsü' (Thanatos) hipotezi çerçevesinde ele alınırken; çağdaş bilişsel ve davranışsal ekollerde, bireyin hayal kırıklığına (frustration) verdiği maladaptif bir tepki veya çevresel stresörlerle başa çıkma mekanizmalarının yetersizliği bağlamında değerlendirilir. Nörobiyolojik düzeyde, prefrontal korteksin limbik sistem üzerindeki inhibitör kontrolünün zayıflaması ve amigdala hiperaktivitesi ile ilişkilendirilen nörodavranışsal bir veçhesi bulunmaktadır.

Etimoloji

Latince 'destruere' (yıkmak, yok etmek, aşağı indirmek) fiilinden türetilmiş olup, 'de-' (uzaklaşma, tersine çevirme) ve 'struere' (inşa etmek, yığmak) köklerinin birleşiminden meydana gelmiştir.

Karıştırmayın

Sadizm (genellikle başkalarına acı vermekten cinsel veya psikolojik haz alma içerir, yıkıcılık ise doğrudan nesne odaklı tahribatı kapsar) ve Kendine Yıkıcılık (self-destructiveness; yönelimin dış nesneler yerine öz-bireyin kendisine çevrilmiş halidir).