Referans Fikri
İdea Of Reference
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Kafe masasında oturan iki yabancının kendi aralarında fısıldaşarak gülüştüğünü gören bir bireyin, onların kesinlikle kendi kıyafetleri veya zayıflıkları hakkında konuştuğunu düşünmesi ve bu durumdan derin bir rahatsızlık duyması.
Derin Analiz
Referans fikri, bilişsel süreçlerdeki benmerkezci sapmaların ve öfke/anksiyete kaynaklı algısal bozulmaların klinik bir tezahürüdür. Birey, dış dünyadaki tarafsız uyarıcılara aşırı anlam yükler (hiper-intentionality). Paranoid spektrumun hafif uçlarında yer alan bu durum, gerçeği değerlendirme yetisinin tamamen kaybolmadığı durumlarda 'fikir' düzeyindedir; ancak eleştirel değerlendirme yeteneğinin yitirilmesiyle birlikte 'referans sanrısına' (delusion of reference) evrilebilir. Nörobiyolojik düzeyde, salisilik devreler ve dopaminerjik aşırı etkinlik, çevresel ipuçlarının salens (önem/dikkat çekicilik) değerini yanlış hesaplamasına yol açar.
Etimoloji
Latince 'referre' (geri getirmek, yönlendirmek) fiilinden türetilen 'referans' kavramı ile Fransızca 'idée' ve Yunanca 'idein' (görmek) kökünden gelen 'fikir' kelimelerinin birleşimi.
Karıştırmayın
Referans sanrısı (delusion of reference) ile karıştırılır; aralarındaki temel fark, referans fikrinde bireyin bu düşüncenin mantıksızlığını kısmen de olsa sorgulayabilmesi veya şüphe duyması, sanrıda ise inancın sarsılmaz bir dogmaya dönüşmesidir.