Etkililik Değerlendirmesi
Effectiveness Evaluation
Tanım
Bir programın önceden belirlenen hedeflerine ulaşma derecesinin ve başarısının sistematik olarak ölçülmesi ve analiz edilmesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni kurulan bir toplum ruh sağlığı merkezinde, depresyon tanısı almış bireyler için uygulanan Bilişsel Davranışçı Grup Terapisi programının, 6 aylık takip süresi sonunda hastaların işlevsellik skorlarını ve hastaneye yeniden yatış oranlarını ne düzeyde düşürdüğünü saptamak amacıyla yürütülen kapsamlı ampirik değerlendirme çalışması.
Derin Analiz
Etkililik değerlendirmesi, uygulamalı psikoloji, halk sağlığı ve program değerlendirme literatüründe, müdahalelerin gerçek dünya koşullarındaki (real-world settings) işlevselliğini ve neticelerini ampirik olarak test eden metodolojik bir süreçtir. Sadece laboratuvar içi kontrollü etkinlikten (efficacy) farklı olarak, etkililik (effectiveness) karmaşık saha koşullarında müdahalenin ne ölçüde başarı sağladığını inceler. Süreç; değerlendirme hedeflerinin saptanmasını, uygun araştırma yöntemlerinin ve veri toplama kriterlerinin belirlenmesini ve elde edilen bulguların paydaşlara sunulmasını kapsar. İstatistiksel modelleme ve nicel/nitel araştırma desenleri bu sürecin omurgasını oluşturur; böylece klinik veya sosyal bir programın maliyet-fayda dengesi ile toplumsal karşılığı nesnel verilerle doğrulanır.
Etimoloji
Latince 'efficere' (gerçekleştirmek, sonuç almak, -e/-e getirmek) fiilinden türetilen 'effectivus' kelimesi ile Latince 'aestimare' (değer biçmek, tartmak) kökünden gelen değerlendirme kavramının birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Etkinlik analizi (efficacy evaluation) ile sıklıkla karıştırılır; etkinlik ideal ve kontrollü laboratuvar koşullarındaki başarıyı ölçerken, etkililik (effectiveness) değişken ve kontrolsüz saha koşullarındaki performansı değerlendirir.