Exo- (ex-)
Exo- (ex-)
Tanım
Biyolojik, psikolojik veya sistemik bağlamlarda organizmanın veya yapının dışındakini, harici olanı ifade eden bir önektir.
Örnek Vaka / Uygulama
Gelişim psikolojisinde bir çocuğun ebeveynlerinin iş yerindeki koşulların aile içi dinamiklere ve dolaylı olarak çocuğun psikolojisine etki etmesi, 'exosystem' (dış sistem) kavramının somut bir uygulamasıdır.
Derin Analiz
Nörobiyoloji, davranış bilimleri ve ekolojide 'exo-', sistemin sınırlarının ötesinde yer alan etkenleri tanımlamak için kullanılır. Örneğin, ekosistemik veya gelişimsel modellerde (Bronfenbrenner'ın ekolojik sistemler teorisi gibi) bireyin doğrudan dahil olmadığı ancak gelişimini dolaylı olarak etkileyen dış çevreyi (exosystem) tanımlar. Klinik ve psikofizyolojik araştırmalarda ise içsel (endo-) süreçlerin zıddı olarak dışsal uyarıcılara veya dışsal kaynaklı davranışsal çıktılara atıfta bulunurken yapısal bir belirteç işlevi görür.
Etimoloji
Yunanca 'exō' (dışarıda, hariç, dışında olan) zarfından türetilmiş bilimsel bir önektir; modern bilim dilinde ve morfolojide dışsal yönelimi veya konumu belirtmek için kullanılır.
Karıştırmayın
Genellikle 'endo-' (içsel) ve 'mero-' (kısmi) önekleriyle karıştırılır; temel fark 'exo-' önekinin her zaman sınırın dışındaki veya harici olanı hedef almasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Endo-
Endo- (end-)
Biyolojik, tıbbi ve psikolojik terminolojide organizmanın iç yapısını, kökenini veya süreçlerini ifade eden birincil birleştirici önektir.
Ekosistem
Ecosystem
Farklı türlerden bireylerin oluşturduğu biyolojik topluluk ile onların fiziksel çevrelerinin etkileşiminden doğan, kendi kendine yeterli ve karşılıklı bağımlılığa dayalı işlevsel birim.
Dışsal Motivasyon
Extrinsic Motivation
Bireyin belirli bir davranışı, içsel tatmin veya merak yerine ödül kazanmak ya da ceza ve yaptırımlardan kaçınmak gibi dışsal pekiştireçlerin etkisiyle sergilemesi durumu.