Fabülasyon
Fabulation
Tanım
Bireyin gerçekte yaşanmamış, tamamen hayali olayları doğru olduğuna inatla inanarak aktardığı rastgele konuşma biçimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda değerlendirilen nörolojik bir hasta, son iki haftadır hastanede yattığı bilindiği halde, dün akşam uzay istasyonuna gidip astronotlarla akşam yemeği yediğini ve bunu son derece detaylı, mantıksal boşluklar barındırmayan bir inançla anlatmaktadır.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikiyatri bağlamında fabülasyon, kişinin bellek boşluklarını (lakünlerini) bilinçsizce ve aldatıcı bir niyet olmaksızın zihinsel kurgularla doldurma eğilimidir. Adolf Meyer tarafından literatüre kazandırılmış olan bu fenomen, hastanın anlattığı uydurma olayların kasten söylenen bir yalan (pseudologia fantastica veya mitomani) olmamasıyla ayrışır; birey anlattığı kurgunun mutlak gerçekliğine inanır. Nöropsikolojik açıdan ön lob (prefrontal korteks) işlev bozuklukları, bellek izlerinin hatalı kodlanması ve gerçeklik test etme (reality testing) mekanizmasındaki çözülmelerle ilişkilendirilir. Genellikle amnestik sendromlar, Korsakoff sendromu ve çeşitli organik beyin hasarları zemininde ortaya çıkan konfabülasyon kavramıyla yakın akrabadır.
Etimoloji
Latince 'fabula' (hikaye, masal) kökünden türetilmiştir; zihinsel olarak uydurulan kurgusal anlatıların gerçekmiş gibi aktarılması durumunu ifade eder.
Karıştırmayın
Konfabülasyon ile sıklıkla karıştırılır; konfabülasyon daha çok bellek kusurlarını doldurmaya yönelik nörolojik kökenli bir uydurmadır, fabülasyon ise daha geniş bir yelpazede kurgusal inançları kapsar. Mitomaniden (patolojik yalan) farkı, kişinin bilinçli bir aldatma amacı gütmemesi ve anlattıklarına gerçekten inanmasıdır.