Gecikme İnhibisyonu
İnhibition Of Delay
Tanım
Gecikmeli klasik koşullama süreçlerinde, koşullu uyaranın sunumu ile koşulsuz uyaranın gelmesi arasındaki süre uzadıkça, koşullu tepkinin uyaranın hemen başında değil, ödülün yaklaştığı son anlarda ortaya çıkması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir köne 15 saniyelik bir zil sesi (KS) verildikten hemen sonra et (KUS) sunulduğunda, eğitim ilerledikçe köpek zil çalar çalmaz salya akıtmak yerine, etin sunumuna birkaç saniye kala salya salgılamaya başlar; zilin ilk saniyelerindeki salivasyon davranışı inhibe edilmiştir.
Derin Analiz
Klasik koşullama paradigmasında, koşullu uyaran (KS) ile koşulsuz uyaran (KUS) arasında belirgin bir zaman aralığı bırakıldığında organizma zamanı ayırt etme yetisi geliştirir. Başlangıçta KS verilir verilmez ortaya çıkan koşullu tepki (KT), zamanla baskılanır (inhibe edilir) çünkü organizma ödülün hemen gelmeyeceğini öğrenmiştir. Bu süreç, temporal diskriminasyonun (zamansal ayrıştırma) bir sonucudur ve prefrontal korteks ile bazal ganglionlar arasındaki zamansal işleme devrelerinin sinaptik plastisite üzerindeki düzenleyici rolünü yansıtır. Organizma enerjisini ve fizyolojik kaynaklarını optimal düzeyde kullanmak için tepkiyi geciktirir.
Etimoloji
Latince 'inhibitio' (tutma, engelleme, alıkoyma) ve 'dilatare' (uzatmak, geciktirmek) köklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İz koşullaması (trace conditioning) ve geriye dönük koşullama (backward conditioning) ile karıştırılabilir; iz koşullamasında KS ödül gelmeden önce sonlanır, gecikme inhibisyonunda ise KS ödül gelene kadar kesintisiz devam eder ancak tepki zamansal olarak öteletilir.