Gecikmeli Pekiştirme
Delayed Reinforcement
Tanım
Bir davranış ile bu davranışı izleyen pekiştirecin sunumu arasında zaman aralığının bulunduğu koşullandırma sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir doktora öğrencisinin, aylarca süren yoğun bir araştırma makalesi yazma sürecinin ardından, çalışmasının prestijli bir dergide kabul edilmesi ve altı ay sonra telif/akademik unvan alması gecikmeli pekiştirmeye örnektir. Burada makale yazma davranışı ile akademik ödül arasında uzun bir zaman farkı vardır.
Derin Analiz
Edimsel koşullandırma süreçlerinde, pekiştirecin davranışla eş zamanlı ya da milisaniyeler içinde gelmesi en yüksek etkiyi yaratırken, gecikmeli pekiştirmede bu temporal (zamansal) kontigüite zayıflar. Gecikme süreci sinyalli (signaled) veya sinyalsiz (unsignaled) olarak gerçekleşebilir. Sinyalli gecikmede, davranışın hemen ardından bir uyarıcı değişikliği meydana gelir ve asıl pekiştireç sunulana dek bu uyarıcı varlığını korur; bu ara uyarıcı bir tür 'köprü' işlevi görür. Sinyalsiz gecikmede ise davranış ile pekiştirici arasında herhangi bir uyarıcı işareti bulunmaz. Bu durum, özellikle bilişsel olarak karmaşık organizmalarda ödülün değerinin (discounting) zamanla azalması fenomenini ve ikincil pekiştirgeçlerin önemini açıklamada kritik bir parametredir.
Etimoloji
İngilizce 'delay' (geciktirmek, ertelemek; Eski Fransızca 'delier') ve 'reinforcement' (pekiştirme, güçlendirme; Latince 're-' [tekrar] + 'fortis' [güçlü]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Anında pekiştirme (immediate reinforcement) ile karıştırılır; anında pekiştirmede zaman aralığı yoktur ve davranış hemen ödüllendirilir. Ayrıca klasik koşullandırmadaki 'gecikmeli koşullandırma' (delayed conditioning) ile isim benzerliği taşır ancak edimsel süreçleri ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Kategorik Tutum
Kategorik Tutum
Categorical Attitude
Bireyin çevresel uyaranları veya deneyimleri esnek bir şekilde değerlendirmek yerine, katı ve önceden belirlenmiş kategoriler altında sınıflandırma eğilimi.
İncele
Argüman Miktarı
Argüman Miktarı
Argument Quantity
İkna edici bir mesajın içinde yer alan toplam argüman veya kanıt sayısı.
İncele
Kesintililik Hipotezi
Kesintililik Hipotezi
Discontinuity Hypothesis
Gestalt psikolojisinde, ayrımcı öğrenme ve problem çözme süreçlerinin kademeli bir birikimle değil, ani kavrayış ve algısal yeniden yapılandırma yoluyla kesintili bir sıçramayla gerçekleştiğini savunan görüş.
İncele
Sosyal Bilişsel Teori
Sosyal Bilişsel Teori
Social-cognitive Theory
Bireylerin öğrenme süreçlerini pasif birer çevresel uyarıcı alıcısı olmaktan çıkarıp, bilişsel süreçler, davranışlar ve çevresel faktörler arasındaki karşılıklı belirleyicilik ilkesiyle ele alan kapsamlı psikolojik yaklaşım.
İncele