Gecikmeli Yanıt Alternatifi
Delayed Response Alternation
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Preklinik nöroloji laboratuvarında bir kemirgen, sağ ve sol olmak üzere iki koldan oluşan T-şeklindeki bir labirenttedir. İlk denemede sol kola yiyecek konur ve fare sol kola girerek ödülü alır. Kısa bir gecikme süresinin (örneğin 10 saniye) ardından fare başlangıç noktasına döndürülür. Bu kez kural gereği yiyecek sağ koldadır. Fare, önceki tercihini inhibe ederek sağ kola yönelmek zorundadır. Bu alternasyon döngüsü ard arda tekrarlanarak bireyin çalışan bellek tutma süresi ve hata oranları kaydedilir.
Derin Analiz
Gecikmeli yanıt alternatifi paradigması, ön lobun (özellikle dorsolateral prefrontal korteks) ve hipokampal devrenin işlevselliğini değerlendirmede kullanılan temel nöropsikolojik test düzeneklerinden biridir. Denek, iki alternatifli bir seçim durumunda, ödülün yerini hatırlamak ve bir sonraki denemede önceki tercihin tam tersini (alternatifini) gerçekleştirmek zorundadır. Bu süreç, sadece anlık bilgiyi tutmayı (working memory) değil, aynı zamanda proaktif müdahaleyi inhibe etme, set değiştirme ve bilişsel esneklik becerilerini de zorunlu kılar. Prefrontal korteks lezyonları veya işlev bozuklukları olan bireyler, gecikme süresi uzadıkça bu görevde başarısız olur ve aynı uyaranı perseveratif bir şekilde seçmeye devam ederler.
Etimoloji
İngilizce 'delayed' (geciktirilmiş, ertelenmiş), 'response' (tepki, yanıt) ve Latince 'alternare' (değişmeli yapmak, nöbetleşe kullanmak) kelimelerinin birleşiminden oluşan bilişsel bir süreç kavramıdır.
Karıştırmayın
Gecikmeli Eşleştirme (Delayed Matching-to-Sample) ile sıklıkla karıştırılır. Eşleştirme görevinde denek önceki uyaranın aynısını seçmek zorundayken, alternasyon görevinde tam tersini (alternatifini) seçmesi gerekir.
Keşfetmeye Devam Edin
Prefrontal Korteks
Prefrontal Korteks
Prefrontal Cortex
Serebral korteksin en ön kısmında yer alan ve dikkat, planlama, çalışma belleği ile yönetici işlevlerin yürütülmesinden sorumlu gelişmiş assosiasyon alanıdır.
İncele
Perseverasyon
Perseverasyon
Perseveration
Uygun bağlam veya uyarıcı ortadan kalkmış olmasına rağmen, bir davranışın, düşüncenin ya da sözel ifadenin uygunsuz ve yineleyici bir biçimde sürdürülmesi durumudur.
İncele