Gecikmiş Etki

Delayed Effect

Tanım

Bir olayın ya da etmenin neden olduğu sonucun, aradan belirli bir zaman geçtikten sonra gözlemlenmesi durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Şiddetli bir çocukluk çağı ihmali yaşayan bireyin, travma anında herhangi bir uyum bozukluğu göstermeyip, otuzlu yaşlarında iş stresiyle tetiklenen ağır bir majör depresyon tablosu geliştirmesi gecikmiş etkiye klasik bir örnektir.

Derin Analiz

Gecikmiş etki, nedensellik zincirlerinin doğrudan ve anlık tezahür etmediği durumlarda karşımıza çıkan zamansal bir sapmadır. Çoğu zaman tetikleyici unsur dolaylı bir etki mekanizması işletir; yavaş ilerleyen bir süreci ya da kümülatif bir olay zincirini başlatarak nihai sonucun ölçülebilir hale gelmesini geciktirir. Deneysel tasarımda ve klinik gözlemde değişkenler arasındaki zamansal gecikme (latency), nedensellik bağının kurulmasını zorlaştırır. Araştırmacılar, bu tür etkileri tespit etmek için uzunlamasına (longitudinal) çalışmalar ve zaman serisi analizi gibi metodolojik araçlara başvurur. Psikopatolojide ve travmatolojide, stres faktörleri ile patolojik semptomların ortaya çıkışı arasındaki uzun latent evreler bu kavramla doğrudan ilişkilidir.

Etimoloji

İngilizce 'delay' (geciktirmek, ertelemek; Latince 'dis-' [ayrılma, öteye taşıma] ve 'latus' [taşınmış] kökünden) ile 'effect' (etki, netice; Latince 'efficere' [gerçekleştirmek, meydana getirmek] fiilinden) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Causal latency (nedensel gecikme) ile sıklıkla karıştırılır; oysa causal latency gecikmenin süresine odaklanırken, delayed effect doğrudan sonucun zuhur etme olgusunu tanımlar. Immediate effect (anlık etki) kavramının zıttıdır.

Keşfetmeye Devam Edin

Nicotine Fading

Sigara bağımlılığını azaltmak ve bırakma sürecindeki yoksunluk belirtilerini hafifletmek amacıyla, tüketilen sigaraların nikotin oranının veya içilme sıklığının zaman içinde kademeli olarak düşürülmesine dayanan bir bırakma tedavisidir.

İncele

Kısa Psikososyal Tarama

Brief Psychosocial Screening

Bireylerin olası psikolojik, sosyal ya da davranışsal sorunlarını tespit ederek ileri düzey değerlendirme veya müdahale gereksinimini belirleyen kısa süreli değerlendirme aracı.

İncele

Nevrotik Depresyon

Neurotic Depression

Reaktif depresyon veya distimik bozukluk için kullanılan, dışsal stres faktörlerine ve kişilik özelliklerine dayalı daha az yaygın bir klinik tanımlama.

İncele

Konstitüsyonel Psikopatik Inferior

Constitutional Psychopathic İnferior

Antisosyal kişilik bozukluğunun tarihteki eski adlandırmalarından biri olup, bireyin derinlere kök salmış, değişime dirençli ahlaki ve davranışsal yetersizliklerini ifade etmekte kullanılan klinik bir terimdir.

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet

Gecikmiş Etki

Delayed Effect

Tanım

Bir olayın ya da etmenin neden olduğu sonucun, aradan belirli bir zaman geçtikten sonra gözlemlenmesi durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Şiddetli bir çocukluk çağı ihmali yaşayan bireyin, travma anında herhangi bir uyum bozukluğu göstermeyip, otuzlu yaşlarında iş stresiyle tetiklenen ağır bir majör depresyon tablosu geliştirmesi gecikmiş etkiye klasik bir örnektir.

Derin Analiz

Etimoloji

Karıştırmayın

Keşfetmeye Devam Edin

Nicotine Fading

İncele

Kısa Psikososyal Tarama

Brief Psychosocial Screening

Bireylerin olası psikolojik, sosyal ya da davranışsal sorunlarını tespit ederek ileri düzey değerlendirme veya müdahale gereksinimini belirleyen kısa süreli değerlendirme aracı.

İncele

Nevrotik Depresyon

Neurotic Depression

Reaktif depresyon veya distimik bozukluk için kullanılan, dışsal stres faktörlerine ve kişilik özelliklerine dayalı daha az yaygın bir klinik tanımlama.

İncele

Konstitüsyonel Psikopatik Inferior

Constitutional Psychopathic İnferior

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet