Gecikmiş Hatırlama
Delayed Recall
Tanım
Daha önce edinilmiş bilgilerin, araya çeldirici görevler veya belirli bir zaman aralığı sokulduktan sonra ne kadarının hatırlandığını ölçen bilişsel süreç.
Örnek Vaka / Uygulama
Nöropsikolojik bir batarya (örneğin Wechsler Bellek Ölçeği veya RAVLT) sırasında hastaya 15 kelimeden oluşan bir liste okunur ve anında hatırlaması istenir. Yaklaşık 20-30 dakika boyunca başka görsel veya sözel olmayan testler uygulandıktan sonra (araya başka uyarıcılar sokularak), hastadan aynı kelime listesini tekrar hatırlaması beklenir. Alınan skor, standart yaş ve eğitim normlarıyla kıyaslanarak bellek konsolidasyonundaki başarı oranı hesaplanır.
Derin Analiz
Nöropsikolojik değerlendirmelerde ve bellek araştırmalarında merkezi bir yer tutan gecikmiş hatırlama, özellikle hipokampus ve medial temporal lob sisteminin işlevsel bütünlüğünü test eder. Kodlama ve konsolidasyon aşamalarından geçerek uzun süreli belleğe kaydedilen verilerin, zaman içinde uğradığı kaybın (unutma eğrisi) standart normlarla kıyaslanmasını sağlar. Alzheimer hastalığı, amnestik sendromlar ve hafif kognitif bozuklukların (MCI) erken evrelerinde, anında hatırlama normal sınırlarda kalırken dahi gecikmiş hatırlamada belirgin bozulmalar görülebilir. Bu durum, bilgi depolama kapasitesinden ziyade iz kalıcılığı ve geri çağrılabilirlik mekanizmalarındaki patolojik gerilemenin hassas bir göstergesidir.
Etimoloji
İngilizce 'delay' (geciktirme, erteleme; Eski Fransızca 'delaiyer') ve 'recall' (anımsama, geri çağırma; Latincede 're-' [geri] + 'callare' [çağırmak]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Anında hatırlama (immediate recall) ile sıklıkla karıştırılır; anında hatırlama kısa süreli bellek kapasitesini ve işleyen belleği test ederken, gecikmiş hatırlama uzun süreli bellekten geri getirme ve konsolidasyon süreçlerini değerlendirir.