Gecikmiş Tip Aşırı Duyarlılık
Delayed-type Hypersensitivity (DTH)
Tanım
Antantene maruz kaldıktan sonra gelişmesi 48 ila 72 saat süren, antikorlar yerine T hücreleri ve makrofajların aracılık ettiği hücresel bağışıklık yanıtı.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni üretilen bir nikel bazlı saat kayışını taktıktan iki gün sonra bileğinde kızarıklık, kabarıklık ve yoğun kaşıntı fark eden bir bireyin durumu. Deri, nikel iyonlarıyla temas etmiş ve epidermal Langerhans hücreleri bu haptenleri taşıyarak bölgesel lenf nodlarına sunmuştur. İki gün sonra aynı bölgeye tekrar maruz kalındığında ortaya çıkan lokalize kontakt dermatit, klasik bir gecikmiş tip aşırı duyarlılık reaksiyonudur.
Derin Analiz
Gecikmiş tip aşırı duyarlılık (Tip IV aşırı duyarlılık), humoral immüniteden ziyade hücresel immün yanıt mekanizmalarıyla karakterizedir. Süreç, duyarlılaşmış T lenfositlerinin (özellikle CD4+ Th1 hücreleri) spesifik antijenle yeniden karşılaşmasıyla tetiklenir. Bu hücreler sitokinler salgılayarak monosit ve makrofajları ilgili bölgeye çeker ve aktive eder. Klinik pratikte tüberkülin cilt testi (PDB) bu mekanizmanın klasik bir in vivo göstergesidir. Yanıtın 'gecikmiş' olarak nitelendirilmesinin temel nedeni, T hücrelerinin klonel ekspansiyonu, göçü ve sitokin salınımının makrofaj aktivasyonunu tetiklemesinin 24-72 saatlik bir zaman penceresi gerektirmesidir.
Etimoloji
İngilizce 'delay' (gecikme), Latince 'hypersensibilitas' (aşırı duyarlılık; 'hyper-' [aşırı] + 'sensus' [duyu/his]) köklerinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Hemen tip (Tip I) aşırı duyarlılık ile sıkça karıştırılır. Hemen tip reaksiyonlar (örneğin anafilaksi) dakikalar içinde IgE antikoru aracılığıyla gelişirken; DTH reaksiyonları 2-3 günde peak yapar ve antikor bağımsız, hücre aracılı bir süreçtir.