Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Gelişimsel Ambliyopi

Developmental Amblyopia

Tanım

Foveal görüntünün yetersiz detay içermesi nedeniyle ince örüntü ayrımından sorumlu sinir devrelerinin erken gelişiminin aksamasıyla ortaya çıkan merkezi görme bozukluğu.

Örnek Vaka / Uygulama

Yedi yaşındaki bir çocukta sol gözde kayma (strabismus) tespit edilmiştir. Beyin, bu gözden gelen çift ve çelişkili sinyalleri kortikal düzeyde bastırarak, sağ gözün girdilerini tek başına domine etmeye başlar. Zamanında müdahale edilmezse, sol göz anatomik olarak sağlıklı olsa bile görme keskinliği nöral düzeyde kalıcı olarak düşük kalır.

Derin Analiz

Nörobiyolojik düzlemde, kritik gelişim pencereleri sırasında birincil görsel kortekste (V1) oküler dominans sütunlarının rekabetçi yeniden yapılanma sürecinin bozulmasına dayanır. Anizometropik formda iki göz arasındaki kırılma kusuru eşitsizliği net olmayan bir görüntünün kortikal düzeyde bastırılmasına yol açarken; şatrabismik formda ise ekstraoküler kas dengesizliği foveal füzyonu engeller ve çift görmeyi (diplopi) önlemek adına beyin tarafından kayan gözün sinyalleri aktif olarak inhibe edilir. Bu durum, etkilenen gözün kortikal temsil alanının daralmasıyla ve sinaptik plastisitenin erken kapanmasıyla kalıcılaşabilir.

Etimoloji

Yunanca 'amblys' (künt, zayıf) + 'ops' (göz) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; erken gelişim döneminde görsel sistemin keskinlik kaybını ifade eder.

Karıştırmayın

Refraksiyon kusurları (miyopi, hipermetropi) gözün optik odaklanma problemleriyle ilgilidir ve gözlükle tamamen düzeltilebilir; ambliyopi ise nöral bir gelişim bozukluğudur ve sadece optik düzeltme çoğu kez yetersiz kalır.