Gelişimsel Farmakokinetik
Developmental Pharmacokinetics
Tanım
İlaçların vücuttaki emilim, dağılım, metabolizma ve atılım süreçlerinin gebelik, yenidoğan, çocukluk ve ergenlik boyunca yaşa ve organ olgunlaşmasına bağlı olarak nasıl değiştiğini inceleyen alt disiplindir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde izlenen bir prematüre bebeğe uygulanan suda çözünen bir antibiyotiğin (örneğin gentamisin), yetişkinlere kıyasla daha geniş bir ekstrasellüler sıvı hacmine dağılması ve böbrek olgunlaşmasının henüz tamamlanmamış olması nedeniyle renal klirensinin düşük seyretmesi; bu durum standart dozlarda dahi toksik plazma konsantrasyonlarına yol açabileceğinden, doz aralıklarının gelişimsel farmakokinetik modellemelerle uzatılmasını gerektirir.
Derin Analiz
Gelişimsel farmakokinetik, pediatrik klinik farmakolojinin temel omurgasını oluşturur. Çocukların yetişkinlerin 'küçültülmüş birer kopyası' olmadığı gerçeğinden hareketle, vücut kompozisyonundaki dinamik değişimleri (örn. total vücut suyu oranının yüksekliği, yağ dokusunun yaşa göre değişimi), plazma protein bağlanma kapasitelerini ve hepatik sitokrom P450 enzim sistemleri ile renal filtrasyon hızlarının (glomerüler filtrasyon hızı) ontogenetik gelişimini inceler. Bu parametreler, ilaç dozajlarının sadece vücut ağırlığına (mg/kg) göre değil, aynı zamanda organ olgunlaşma evrelerine göre regüle edilmesini zorunlu kılar.
Etimoloji
Fransızca 'pharmacocinétique' (1963; Yunanca 'pharmakon' [ilaç] + 'kinesis' [hareket]) ve Latince 'evolutio' / İngilizce 'development' (gelişim) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Gelişimsel farmakodinamik ile sıklıkla karıştırılır. Farmakokinetik 'vücudun ilaca yaptığı' etkiyi (ADME süreçlerini) incelerken, farmakodinamik 'ilacın vücuda yaptığı' fizyolojik ve biyokimyasal etkileri inceler.