Genişlemiş Duygu Durum
Expansive Mood
Tanım
Bireyin benlik saygısında aşırı artış, büyüklük düşünceleri (grandiyozite) ve sınırları ihlal eden bir taşkınlıkla karakterize, taşkın ve taçlandırılmış duygu durum hali.
Örnek Vaka / Uygulama
42 yaşındaki erkek hasta, acil servise son üç gündür hiç uyumadığını, dünya ekonomisini tek başına düzeltecek projeler tasarladığını ve başbakanın kendisini danışman olarak atayacağını iddia ederek getirilmiştir. Görüşme odasına girerken doktorun omzuna samimi bir şekilde vurmuş, kendisinin sıradan bir hekimden çok daha üstün vizyona sahip olduğunu belirterek yüksek sesle şarkı söylemeye başlamıştır.
Derin Analiz
Genişlemiş duygu durum, genellikle bipolar spektrum bozukluklarında (özellikle mani ve hipomani epizotlarında) gözlenen klinik bir görünümdür. Depresif duygu durumun tam zıttı kutupta yer alır. Bireyin kendisini olduğundan çok daha güçlü, kudretli, akıllı veya özel hissetmesiyle belirgindir. Nörobiyolojik düzeyde, mezolimbik ve mezokortikal dopaminerjik yollardaki aşırı aktivasyon ile ödül sisteminin hiperreaktivitesiyle ilişkilendirilir. Prefrontal korteksin dürtü kontrolü ve gerçeklik denetimi üzerindeki inhibitör etkisi zayıflar; bu da hastanın sosyal olarak uygunsuz, taşkın ve riskli davranışlar sergilemesine zemin hazırlar. DSM-5 kriterlerinde irritabl (öfkeli) duygu durum ile birlikte manik epizodun temel yapı taşlarından birini oluşturur.
Etimoloji
Latince 'expandere' (yayılmak, açılmak, genişletmek) fiilinden türetilmiştir. 'Ex-' (dışarı) ve 'pandere' (yaymak) köklerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Öfori (mutluluk ve neşe halidir, genişlemiş duygu durumdaki grandiyozite ve mutlak hakimiyet hissini içermez) ve İrritabilite (çabuk öfkelenme ve huzursuzluktur, genişlemiş duygu durumun taşkın ve büyüklenme boyutundan farklı olarak daha tepkiseldir).