Geometrik Yanılsama
Geometric İllusion
Tanım
Görsel sistemin düz veya kavisli çizgilerden oluşan uyarıcıları hatalı veya çarpıtılmış şekilde yorumlamasıyla ortaya çıkan algısal yanılgı.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir katılımcıya iki özdeş uzunlukta çizginin uçlarına zıt yönlü ok uçları eklendiğinde (Müller-Lyer yanılsaması), katılımcı ok uçlarının dışa veya içe dönük olmasına bağlı olarak çizgilerden birini diğerinden sürekli olarak daha uzun ya da kısa algılar. Çizgiler cetvelle ölçülüp eşit oldukları kanıtlansa bile görsel sistem bu yanılsamayı kırmaya direnir.
Derin Analiz
Geometrik yanılsamalar, insan görsel korteksinin dış dünyadaki fiziksel gerçekliği doğrudan bir kamera gibi kaydetmek yerine, evrimsel süreçte kazanılmış birtakım kestirimler ve lateral inhibisyon gibi nöral mekanizmalar aracılığıyla yeniden yapılandırdığını gösterir. V1 ve V2 alanlarındaki yönelim seçici nöronlar ile derinlik ipuçlarını işleyen dorsal akım arasındaki anlık uyuşmazlıklar, çizgi uzunluklarının, açıların veya paralelliğin beyin tarafından manipüle edilmesine neden olur. Bu durum, algının saf bir fiziksel ölçüm değil, aktif bir bilişsel çıkarım süreci olduğunun ampirik kanıtıdır.
Etimoloji
Fransızca 'géométrie' [ölçümleme/yer ölçümü] (Yunanca 'geo-' [yer] + 'metron' [ölçü]) ile Latince 'illusio' [alay, kandırmaca, yanıltma] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bilişsel yanılsamalar (kural ve çıkarım hatalarına dayanır) ve fizyolojik yanılsamalar (retina veya erken optik sinir düzeyindeki aşırı uyarılmalardan kaynaklanır; geometrik yanılsamalar ise daha çok üst düzey kortikal görsel işleme ve bağlamsal ipuçlarıyla ilgilidir).