Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Glutamat Reseptörü

Glutamate Receptor

Tanım

Merkezi sinir sisteminin temel eksitatör nörotransmitteri olan glutamatı bağlayan ve nöronal uyarılmayı tetikleyen membran proteinleridir.

Örnek Vaka / Uygulama

Hipokampüste uzun süreli potansiyelizasyon (LTP) sürecinde, AMPA ve NMDA reseptörlerinin kooperatif çalışması bellek oluşumunun hücresel mekanizmasını tetikler; yetersiz ya da aşırı aktivasyonları şizofreni veya epilepsi gibi klinik tablolarda rol oynar.

Derin Analiz

Glutamat reseptörleri, merkezi sinir sistemindeki hızlı sinaptik iletimin, sinaptik plastisitenin, öğrenmenin ve belleğin moleküler temelini oluşturur. Fonksiyonel olarak iki ana sınıfa ayrılırlar: İyonotropik reseptörler (ligand kapılı iyon kanalları olup NMDA, AMPA ve kainat olarak alt tiplere ayrılır ve hızlı iyon akışını sağlar) ve metabotropik reseptörler (G proteinine bağlı reseptörler olup ikinci haberci sistemleri aracılığıyla yavaş ve modülatör sinyal yollarını aktive eder). Aşırı uyarılma durumunda (eksitotoksisite), özellikle NMDA reseptörleri üzerinden içeri giren aşırı kalsiyum iyonları hücresel yıkıma ve nörodejeneratif süreçlere yol açabilir.

Etimoloji

Latince 'gluten' (yapıştırıcı, nişasta özü) kökünden türetilen 'glutamic acid' ve Yunanca 'receptorem' (alan, kabul eden) sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur.

Karıştırmayın

GABA reseptörleri (inhibitör etki göstermeleriyle ayrılırlar) ve nörotransmitterin kendisi olan glutamat (molekülün adı ile onu bağlayan proteinin adı sıkça karıştırılır).