Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Gonadopoz

Gonadopause

Tanım

İleri yaşla birlikte her iki cinsiyette de endokrin kaynaklı üreme fonksiyonlarının kademeli olarak durması veya azalması durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

58 yaşında klinik başvuru yapan erkek bir hastanın, son iki yıldır yaşadığı kronik yorgunluk, libido kaybı, kas kütlesinde azalma ve depresif ruh hali şikayetleri üzerine yapılan laboratuvar testlerinde total ve serbest testosteron düzeylerinin yaş referans aralığının altına düştüğü saptanmıştır. Bu tablo, gonadopozun klinik bir tezahürü olarak değerlendirilmiştir.

Derin Analiz

Gonadopoz, hipotalamik-hipofiz-gonadal (HPG) aksın yaşlanma sürecine bağlı olarak aktivitesinin azalmasıyla karakterizedir. Kadınlarda menopoz ve erkeklerde androjen yetersizliği (geç başlangıçlı hipogonadizm veya sıklıkla 'erkek klimakteriği' olarak adlandırılan durum) bu kavramın klinik görünümleridir. Gonadal hormonların (östrojen, progesteron ve testosteron) salgılanmasındaki bu fizyolojik düşüş, yalnızca üreme kapasitesini sonlandırmakla kalmaz; aynı zamanda kemik dansitesi, kardiyovasküler regülasyon, metabolik hız ve nörotransmitter sentezi üzerinde de sistemik etkilere yol açar. Nöroendokrin düzeyde, Gonadotropin salgılatıcı hormon (GnRH) pulsatilitesinde yaşa bağlı değişimler gözlenir.

Etimoloji

Yunanca 'gonē' [üreme, soy, döl] + 'pausis' [durma, kesilme, sonlanma] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Menopoz, yalnızca kadınlardaki over fonksiyonlarının durmasını ifade ederken; gonadopoz hem erkekleri hem de kadınları kapsayan üst çatı bir endokrinolojik süreçtir. Klimakterik terimi ise gonadopozun eşlik ettiği geçiş dönemindeki genel fizyolojik ve psikolojik semptomlar bütününü tanımlar.