Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Grup Yanılgısı

Group Fallacy

Tanım

Bireylerin oluşturduğu bir grubun davranış ve deneyimlerinin yalnızca bireysel üyelerin özellikleriyle açıklanamayacağı yönündeki hatalı varsayım veya grubun tamamen homojen olduğunun varsayılması.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir şirketteki yönetim kurulu toplantısında alınan başarısız ve riskli bir karar incelenirken, analistin 'Bu departman zaten tembel ve vizyonsuz insanlardan oluşuyor' diyerek tüm üyeleri homojen bir kefeye koyması ve bireysel motivasyon ile bilişsel farklılıkları yok sayması grup yanılgısının klinik bir tezahürüdür.

Derin Analiz

Sosyal psikoloji ve grup dinamikleri literatüründe grup yanılgısı, indirgemeci yaklaşımların metodolojik kör noktalarına işaret eder. Bir yanda, grubun psikolojik gerçekliğini bireylerin toplamından ibaret gören atomistik bakış açısının reddi yatarken; diğer yanda, grubun üyeler arası varyansları yok sayılarak monolitik bir varlık gibi ele alınmasının epistemolojik tehlikesi bulunur. Le Bon'un kitle psikolojisi teorilerinden günümüzün sosyal kimlik kuramına (Social Identity Theory) kadar uzanan çizgide, grup içi heterojenliğin göz ardı edilmesi, kolektif olguların yanlış yorumlanmasına yol açar. İstatistiksel olarak, ekolojik yanılgı (ecological fallacy) ile akraba bir kavramdır; zira bireysel düzeydeki çıkarımların grup düzeyine genellenmesi veya tam tersi, metodolojik geçersizlik üretir.

Etimoloji

İngilizce 'group' (topluluk, küme) ve Latince 'fallacia' (aldatma, yanılgı, sahte düşünce) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Outgroup homogeneity bias (dış grup homojenliği yanlılığı) ile sıklıkla karıştırılır; dış grup yanlılığı kendi dışımızdaki grupları tek tip görme eğimliyken, genel anlamda grup yanılgısı grupların içindeki bireysel farkları tamamen yok sayma epistemolojik hatasıdır.