Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Hemisferik Asimetri

Hemispheric Asymmetry

Tanım

Beynin sağ ve sol serebral hemisferlerinin anatomik, yapısal ve işlevsel olarak birbirinin aynısı olmayıp farklılaşma göstermesi durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Broca afazisi geçiren bir hastanın sol hemisferindeki inferior frontal girus lezyonu nedeniyle kelime üretmekte zorlanması, buna karşın sağ hemisferin sağlam kalması sayesinde yüz ifadelerini okuma ve tonlamaları anlamlandırma yetisini koruması hemisferik asimetrinin klinik bir tezahürüdür.

Derin Analiz

Serebral hemisferlerin morfolojik ve fonksiyonel olarak özdeş olmaması, insan beyninin evrimsel süreçte bilişsel kapasiteyi maksimize etmek için geliştirdiği en temel organizasyon ilkelerinden biridir. Nörogörüntüleme ve post-mortem çalışmalar, planum temporale gibi alanlarda yapısal asimetrilerin varlığını doğrulamaktadır. İşlevsel düzlemde; dil üretimi ve analitik süreçler sol hemisferin ağırlıklı kontrolü altındayken, görsel-mekansal algı, prosodi ve bütünsel bağlam oluşturma süreçleri sağ hemisfer tarafından domine edilir. Bu işbölümü, iki yarımküreyi birbirinin rakibi değil, corpus callosum aracılığıyla birbirini tamamlayan nöral ağlar olarak konumlandırır.

Etimoloji

Fransızca 'hémisphère' [yarımküre] (Latinizasyon: *haimisphairion*, Yunanca *hēmi-* [yarı] + *sphaira* [küre]) + Yunanca *asymmetria* [orantısızlık, simetriden yoksunluk] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Hemisferik lateralizasyon kavramı, asimetrik yapının işlevsel bir sonuca evrilme sürecini (uzmanlaşmayı) ifade ederken; hemisferik asimetri daha geniş bir üst kavram olup anatomik ve yapısal boyut farklarını da kapsar.