Hi-wa Itck
Hi-wa İtck
Tanım
Mohave Kızılderili popülasyonunda görülen; sevilen birinden istenmeyen ayrılık sonrası ortaya çıkan depresyon, uykusuzluk, iştah kaybı ve intihar eğilimiyle karakterize kültüre özgü bir sendromdur.
Örnek Vaka / Uygulama
Kocasından zorunlu olarak ayrı düşen genç bir Mohave kadınının, günlerce hiçbir şey yiyememesi, uyku uyuyamaması, sürekli ağlaması ve kocasının hayaletini gördüğünü söyleyerek yaşamına son verme düşünceleriyle kliniğe başvurması.
Derin Analiz
Hi-Wa Itck, DSM-5 sınıflamasında 'Kültüre Özgü Bozukluklar' (culture-bound syndromes) kapsamında değerlendirilen psikopatolojik bir antitedir. Genellikle yaşlı bir Mohave erkeğinin genç eşini etkileyen bu durum, bireyin sosyal bağlarının kopması ve partnerine olan aşırı bağımlılığın ani kaybı neticesinde tetiklenir. Nörobiyolojik düzeyde, kronik sosyal dışlanma ve kayıp stresi altında HPA (hipotalamus-hipofiz-adrenal) aksının aşırı aktivasyonu, kortizol disregülasyonu ve monoaminerjik sistemde (özellikle serotonin ve norepinefrin) ciddi tükeniş ile kendini gösterir. Klinik tablo, majör depresif epizod ile benzerlik gösterse de, etiyolojik olarak tamamen belirli bir kültürel grubun sosyal dinamiklerine ve ritüellerine bağlıdır.
Etimoloji
Mohave Amerikan Yerlisi dilinden gelen kültüre özgü bir terim olup, sevilen birinin kaybı veya istenmeyen ayrılığı sonrasında yaşanan derin ruhsal çöküntüyü ifade eder.
Karıştırmayın
Majör Depresif Bozukluk ve Karmaşık Yas Bozukluğu. Temel fark; Hi-Wa Itck'in evrensel bir psikiyatrik tanı olmayıp, spesifik olarak Mohave kültürüne ve ayrılık dinamiklerine endeksli kültüre özgü bir sendrom olmasıdır.