Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Hiper-

Hyper-

Tanım

Bir niteliğin, sürecin veya anatomik yapının normal sınırların üzerinde, aşırı veya üst düzeyde olduğunu belirten önek.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik değerlendirmede, travma sonrası stres bozukluğu (TPTS) tanısı alan bir bireyin çevresel uyaranlara karşı gösterdiği sürekli irkilme tepkisi ve aşırı tetikte olma hali 'hipervijilans' (hypervigilance) olarak kavramsallaştırılır.

Derin Analiz

Davranış bilimleri ve nörobilimde 'hiper-', fizyolojik eşiklerin aşılması durumunu veya nöronal aktivitedeki anormal artışları betimlemek için temel bir niteleyici olarak kullanılır. Örneğin hiperaktivite veya hiperestezi gibi durumlarda, merkezi sinir sisteminin uyarıcı girdileri filtreleme kapasitesindeki defisitleri ya da sinaptik iletimdeki aşırı uyarılabilirliği ifade eder. Klinik psikopatolojide, bu önekle kurulan terimler genellikle homeostatik dengenin bozulduğu ve aşırı uyarılmışlık (hyperarousal) hallerinin hakim olduğu durumları işaret eder.

Etimoloji

Antik Yunanca 'ὑπέρ' (hupér; üzerinde, ötesinde, aşırı derecede) edatından türetilmiştir; Latinceye 'hyper-' olarak geçmiştir.

Karıştırmayın

Genellikle 'hipo-' (hypo-) öneki ile karıştırılır; 'hipo' yetersizliği veya normalin altını ifade ederken, 'hiper' aşırılığı ve üst seviyeyi temsil eder.