Hiphedoni
Hyphedonia
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik değerlendirmede 34 yaşındaki bir danışan, geçmişte zevkle yaptığı doğa yürüyüşlerini ve müzik dinleme eylemini hala gerçekleştirdiğini, ancak eskisi gibi 'içinin kıpırdamadığını', yemeklerden veya hobilerden aldığı tatmin duygusunun soluk bir gölgeye dönüştüğünü ifade etmiştir.
Derin Analiz
Hiphedoni, anhedoninin (tamamen haz alamazlık durumu) daha hafif veya kademeli bir formu olarak klinik psikopatolojide değerlendirilir. Mezolimbik dopaminerjik yolaktaki işlev bozuklukları, özellikle nükleus akkumbens ve ventral tegmental alan arasındaki sinaptik iletim yetersizlikleri bu durumun nörobiyolojik zeminini oluşturur. Birey dış uyaranlara karşı tamamen duyarsızlaşmamıştır; ancak ödül mekanizmalarının eşik değeri yükselmiştir ve deneyimlenen pozitif affektin amplitüdü belirgin şekilde düşüktür. DSM-5 sınıflandırmasında genellikle majör depresif bozukluk, şizofreninin negatif belirtileri veya kronik anksiyete tablolarının prodromal ya da rezidüel evrelerinde eşlik eden bir semptom kümesi olarak izlenir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'hypo-' (alt, düşük, yetersiz) ve 'hēdonē' (haz, zevk) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Anhedoni (haz almanın tamamen ortadan kalkması) ile sıkça karıştırılır; hiphedonide ise haz alma kapasitesi tamamen yok olmamış, niceliksel olarak azalmıştır. Apatiden temel farkı ise duygusal kayıtsızlıktan ziyade spesifik olarak ödül ve haz algısındaki niteliksel ve niceliksel düşüştür.