Hipotimi
Hypothymia
Tanım
Major depresif epizodun şiddetli vakalarında görülen, duygulanım aralığının belirgin şekilde daralmasını ve kısıtlanmasını tanımlayan eskimiş bir klinik terim.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik değerlendirme sırasında kırk beş yaşındaki erkek hasta, yakınlarının ve ölüm haberlerinin dahi kendisinde en ufak bir neşe veya üzüntü yaratmadığını, iç dünyasının tamamen gri bir perdeyle kaplandığını ifade etmiştir. Klinisyen, hastanın bu duygusal reaksiyonsuzluğunu ve ekspresif aralığındaki daralmayı geçmiş literatürdeki hipotimi tablosuyla örtüşen bir klinik görünüm olarak not etmiştir.
Derin Analiz
Hipotimi, psikiyatri tarihinde affektif bozuklukların sınıflandırılmasında duygulanımın (affect) kantitatif olarak azalmasını ifade etmek için kullanılan arkaik bir nosolojik tanimdir. Günümüz nosolojisinde, özellikle DSM-5 ve ICD-11 çerçevesinde bu terim doğrudan kullanılmamakta; bunun yerine 'duygulanımda kısıtlanma' (restricted affect), 'küntleşmiş duygulanım' (blunted affect) veya 'anhedoni' gibi daha spesifik fenomenolojik alt bileşenler tercih edilmektedir. Nörobiyolojik düzlemde, bu durum prefrontal korteksin limbik yapıları (özellikle amigdala ve insüla) üzerindeki modülatör kontrolünün bozulması ve dopaminerjik ödül devrelerindeki hipoaktivite ile ilişkilendirilmektedir. Şiddetli depresyonun somatik ve duygusal donukluk evresinde hastanın içsel yaşantısının fakirleşmesini ve dış dünyaya duygu aktarım kapasitesinin neredeyse sıfırlanmasını niteleyen tarihsel bir köprü konumundadır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Aleksitimi (duyguları tanımada ve ifade etmede zorluk) ile sıkça karıştırılır; ancak hipotimi, doğuştan veya gelişimsel bir duygu körlüğünden ziyade, akut veya şiddetli bir major depresyon atağına sekonder olarak ortaya çıkan geçici/durumsal bir duygu aralığı daralmasıdır.