Horner Kanunu
Horner’s Law
Tanım
Kırmızı-yeşil renk körlüğünün, etkilenen bir erkekten kız çocuğu yoluyla bir sonraki kuşağın erkek bireylerine dolaylı olarak aktarıldığını belirten kalıtım ilkesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Kırmızı-yeşil renk körü bir babanın X kromozomu, yalnızca kız çocuklarına aktarılabilir. Bu kız çocukları fenotipik olarak renk körü olmasa bile geni taşırlar (taşıyıcı). Horner Kanunu uyarınca, bu taşıyıcı annenin erkek çocuklarından biri, anneden aldığı kusurlu X kromozomu nedeniyle yüzde elli ihtimalle kırmızı-yeşil renk körü olarak dünyaya gelir.
Derin Analiz
Horner Kanunu, genetiğin erken dönemlerinde X kromozomuna bağlı çekinik kalıtımın (resesif geçiş) klinik ve ampirik gözlemlerle ilk kez formüle edildiği öncül prensiplerden biridir. İsviçreli ophthalmolog Johann Friedrich Horner, 1876 yılında ailesinde renk körlüğü bulunan vakaları inceleyerek bu kalıtım modelinin rastlantısal olmadığını fark etmiştir. Günümüz moleküler genetik ve nörobiyoloji perspektifinden bakıldığında; kırmızı (protanopi) ve yeşil (deuteranopi) renk körlüğünden sorumlu genlerin X kromozomu üzerinde yer alması, bu durumun neden doğrudan babadan oğula geçemediğini, ancak taşıyıcı anneler aracılığıyla erkek çocuklarda fenotipik olarak ortaya çıktığını mekanistik düzeyde açıklamaktadır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Otozomal resesif kalıtım hastalıkları ile karıştırılır; temel fark, Horner Kanunu'nun cinsiyete bağlı (X-linked) çapraz kalıtım modelini öngörmesi ve kadınlarda her iki X kromozomunun da mutant olması gerekliliğidir.