İçgüdüsel Davranış
İnstinctive Behavior
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni doğmuş bir deniz kaplumbağasının yumurtadan çıktığı anda, hiçbir öğrenme süreci olmaksızın, en parlak ufuk çizgisi algısını (genellikle denizin yansıması) takip ederek suya doğru yönelmesi ve yüzme hareketlerini kusursuzca icra etmesi.
Derin Analiz
Etoloji ve evrimsel psikoloji bağlamında içgüdüsel davranış, basit refleks yaylarından farklı olarak karmaşık motor dizgilerini içeren ve doğuştan programlanmış bir süreçtir. Bu davranışlar, çevredeki belirli anahtar uyarıcıların (releaser) innat salıverici mekanizmaları tetiklemesiyle devreye girer. Nörobiyolojik düzeyde, hipotalamus, bazal ganglionlar ve limbik sistem yapıları arasındaki filogenetik olarak eski devreler aracılığıyla koordine edilir. Çevresel deneyimlerden bağımsız olarak türün tüm sağlıklı üyelerinde benzer şekilde ortaya çıkması, adaptif değerinin yüksek olduğunu ve doğal seçilim baskısıyla stabilize edildiğini gösterir.
Etimoloji
Latince 'instinctus' (içten güdüleme, dürtü, harekete geçirme) kökünden türetilmiş olup, 'in-' (içine, yönelik) ve 'stinguere' (dürtmek, körüklemek) fiillerinin birleşiminden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Basit refleksler ile sıklıkla karıştırılır; refleksler tek eklemli veya kaslı anlık tepkilerken, içgüdüsel davranışlar koordineli, bütüncül ve karmaşık hareket zincirlerini kapsar. Edimsel koşullanma ile kazanılmış davranışlardan ise öğrenilmemiş olmaları ve deneyimle değiştirilememeleri yönüyle ayrılır.