Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

İçsel Anlam

İntensional Meaning

Tanım

Bir sözcüğün ya da ifadenin, atıfta bulunduğu nesne veya kavramın temel ve ayırt edici niteliklerinin listelenmesi suretiyle tanımlanan anlamıdır.

Örnek Vaka / Uygulama

'Kuş' kavramının dışsal anlamı dünyadaki tüm serçe, kartal ve güvercinleri kapsarken; içsel anlamı 'tüylere sahip olma', 'kanatlı olma' ve 'yumurtayla çoğalma' gibi biyolojik ve semantik niteliklerin tamamını ifade eder.

Derin Analiz

Bilişsel bilimler ve mantık felsefesinde içsel anlam (intension), bir kavramın zihinsel temsilini oluşturan nitelikler kümesini ifade eder. Örneğin, 'bekar' sözcüğünün içsel anlamı evli olmayan yetişkin erkek kısıtlamasını içerir. Bu yapı, dışsal anlamın (extension) aksine, nesnelerin gerçek dünyadaki somut örnekleriyle değil, kavramın semantik bileşenleriyle ilgilenir. Bilişsel süreçlerde kavramsal kategori oluşturma, semantik bellek organizasyonu ve dil işleme mekanizmaları, içsel anlamın zihinsel sözlükteki (mental lexicon) kodlanma biçimine dayanır. Beynin temporal ve frontal lobları arasındaki etkileşimler, bu niteliklerin çıkarımsal olarak işlenmesinde kritik rol oynar.

Etimoloji

Latince 'intentio' (dikkatini yöneltme, uzanma, maksat) kelimesinden türetilmiştir; mantık ve semiyotikte bir kavramın içkin özelliklerini belirtmek üzere kullanılır.

Karıştırmayın

Dışsal anlam (extensional meaning) ile sıklıkla karıştırılır; dışsal anlam kavramın kapsadığı nesnelerin gerçek dünyadaki kümesini belirtirken, içsel anlam o nesnelerin sahip olması gereken nitelikleri tanımlar.