İçsel Durum Derecelendirmeleri
İnternal-state Ratings
Tanım
Bir bireyin, belirli bir sanat eserine veya görsel desene maruz kaldığı esnadaki ruh halini ve duygulanımını öz bildirim yoluyla derecelendirdiği değerlendirme yöntemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Deneysel bir estetik çalışmasında, katılımcılara soyut resimler gösterilmekte ve her bir tabloyu incelerken anlık duygu durumlarını -10 (aşırı olumsuz/tedirgin) ile +10 (aşırı olumlu/huzurlu) arasında derecelendirmeleri istenmektedir. Elde edilen içsel durum derecelendirmeleri, tablonun renk paleti ve kompozisyon özellikleri ile eşleştirilerek bireyin estetik tepki profili çıkarılır.
Derin Analiz
Deneysel estetik, bilişsel psikoloji ve sanat psikolojisi alanlarında kullanılan bu metodoloji, estetik deneyimin öznel ve fenomenolojik boyutunu ampirik düzleme taşımayı hedefler. Sanat eserinin uyarıcı etkisi altında bireyin merkezi sinir sisteminde tetiklenen otonom ve duygusal reaksiyonlar, dışsal betimlemelerden ziyade doğrudan bireyin o anki içsel durumunun (mood) kantitatif olarak rapor edilmesine dayanır. Derecelendirme ölçekleri, deneğin uyaranla karşılaşmadan önceki bazal duygu durumunu ve maruziyet sonrasındaki varyasyonu izole ederek sanatsal algının duygusal korelasyonlarını haritalandırmaya olanak tanır.
Etimoloji
Latince 'internus' [içerideki, dahili] + 'status' [durum, hal] sözcüklerinin birleşimi ile İngilizce 'rating' [derecelendirme, kıymetlendirme] ekinin türetilmesiyle oluşmuştur.
Karıştırmayın
Betimleyici derecelendirmeler (descriptive ratings) ve değerlendirici derecelendirmeler (evaluative ratings) ile karıştırılabilir. Betimleyici derecelendirmeler sanat eserinin nesnel niteliklerini (örn. parlaklık, çizgi yoğunluğu) ölçerken; değerlendirici derecelendirmeler eserin sanatsal kalitesini veya estetik değerini yargılar. İçsel durum derecelendirmeleri ise tamamen izleyicinin kendi öznel ruh haline odaklanır.