İdiot
İdiot
Tanım
Tarihsel süreçte ağır düzeydeki zihinsel gelişim bozukluğunu tanımlamak için kullanılan, günümüzde ise hakaret içerdiği için klinik literatürden tamamen çıkarılmış eskimiş bir terimdir.
Örnek Vaka / Uygulama
1910 yılında yayımlanan bir psikiyatri raporunda, konuşma yetisini kazanamamış, temel öz bakım becerilerini dahi başkasının yardımı olmadan gerçekleştiremeyen bir hastaya 'idiot' tanısı konulmuştu. Günümüz klinik pratiklerinde ise aynı hastaya DSM-5 kriterleri doğrultusunda 'Şiddetli/Ağır Düzeyde Zihinsel Yetersizlik' tanısı konulmakta ve tedavi planlaması etiketler üzerinden değil, bireyselleştirilmiş destek stratejileri üzerinden yürütülmektedir.
Derin Analiz
19. yüzyıl ve 20. yüzyılın başlarında psikiyatri ve psikometri terminolojisinde, zeka yaşını veya katsayısını sınıflandırmak amacıyla hiyerarşik kategoriler kullanılırdı. Bu sınıflandırmada 'idiot', zeka yaşı üç veya dört yaşın altında olan ve en ağır derecede zihinsel yetersizlik yaşayan bireyleri tanımlamak için resmi bir tanı kategorisiydi. Ancak zamanla bu terim hem öjeni hareketlerinin etkisiyle stigmatize edilmiş hem de günlük dilde pejoratif bir hakaret sözcüğüne dönüşmüştür. Modern klinik psikoloji ve psikiyatri, bu tür etiketleyici ve insan onurunu zedeleyen terimleri terk etmiş; bunun yerine bireyin işlevsellik düzeyini ve gereksinim duyduğu destek miktarını esas alan 'Ağır Düzeyde Zihinsel Gelişim Bozukluğu' (Intellectual Developmental Disorder) nosolojisini benimsemiştir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'idiōtēs' (özel kişi, kamusal işlerle ilgilenmeyen, sıradan birey) kelimesinden türemiş, Latincede 'idiota' (eğitilmemiş, cahil) formunu alarak tarihsel süreçte anlam daralmasına uğramıştır.
Karıştırmayın
Moron ve imbesil terimleriyle karıştırılır. Tarihsel sınıflandırmada 'moron' hafif düzeydeki, 'imbesil' orta düzeydeki, 'idiot' ise en ağır düzeydeki zihinsel yetersizliği ifade etmek için kullanılırdı.