İletişim Sapması
Communication Deviance (CD)
Tanım
Dinleyicinin konuşmacıyla ortak bir odak ve anlam paylaşmasını zorlaştıran, iletişimdeki netlik ve tutarlılık eksikliğidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Şizofreni tanısı almış bir bireyin ailesiyle yapılan aile terapisinde, babanın çocuğuna 'Hani şu mesele vardı ya, işte o her şeyi mahvetti, sen de zaten hep o tarafa bakıyordun' şeklindeki muğlak ve referansı belirsiz açıklamaları, dinleyicide ortak bir anlam üretmeyi imkansız kıldığı için iletişim sapmasına klasik bir örnektir.
Derin Analiz
İletişim sapması (CD), genellikle aile içi dinamiklerde uzun vadeli bir özellik (trait) olarak incelenen ve bireylerin bilgi işleme süreçlerini olumsuz etkileyen yapısal bir bozulmadır. Konuşmacının dikkat odağını koruyamaması, yarım bırakılan cümleler, belirsiz zamir kullanımları ve mantıksal tutarsızlıklarla kendini gösterir. Klinik psikoloji ve aile terapisi literatüründe, bu tarz muğlak ve dağınık iletişim örüntülerinin çocuklarda bilişsel gelişim bozukluklarına zemin hazırlayabileceği ve özellikle şizofreni gibi psikopatolojilerin etiyolojisinde, genetik risk taşıyan bireylerde çevresel bir tetikleyici olarak rol oynayabileceği öngörülmektedir.
Etimoloji
Latince 'communicare' (paylaşmak, ortak kılmak) ve 'deviatio' (yoldan sapma, standarttan ayrılma) köklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Çift bağ (Double bind) teorisi ile karıştırılabilir; çift bağ daha çok çelişkili emirleri ve duygusal ikilemleri barındırırken, iletişim sapması doğrudan bilişsel ve dikkatsel odaklanmayı engelleyen yapısal netlik eksikliğini ifade eder.