Inhibition Of Return (IOR)
İnhibition Of Return (IOR)
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik veya deneysel bir laboratuvar ortamında, katılımcının bilgisayar ekranında sol tarafta beliren anlık bir ışık parıltısına baktıktan hemen sonra, odağını sağ taraftaki hedef uyarıcıya kaydırması istendiğinde, sol tarafa tekrar dönmesi gerektiğinde milisaniyelik gecikmeler yaşanması IOR'un somut bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Inhibition of Return (IOR), görsel arama süreçlerinde verimliliği artıran evrimsel bir adaptasyon mekanizmasıdır. Pozner paradigma deneyleriyle literatüre kazandırılan bu süreç, bireyin gözlerini ve dikkatini halihazırda incelemiş olduğu uyarıcılardan uzaklaştırarak yeni ve keşfedilmemiş alanlara yönlendirmesini sağlar. Nörofizyolojik düzeyde, superior colliculus ve parietal korteks ağlarının ortak işleyişiyle, daha önce uyarılan retinal veya uzamsal koordinatlara yönelik motor ve dikkatsel girdilerin baskılanması prensibine dayanır. Bu sayede insan bilişi, çevresel tarama sırasında aynı gereksiz noktalara takılıp kalmaktan kurtulur.
Etimoloji
Latince 'inhibere' (durdurmak, engellemek) fiili ile İngilizce 'return' (geri dönmek, dönüş) kelimelerinin birleşiminden oluşan, bilişsel psikolojide dikkat mekanizmalarının yönelimsel kısıtlılığını betimleyen bileşik bir terimdir.
Karıştırmayın
Görsel İhmal (Hemispatial Neglect) ve Dikkat Dağınıklığı (Distractibility) ile karıştırılır; ancak IOR nörolojik bir hasar sonucu değil, normal dikkat döngüsünün evrimsel bir optimizasyon süreci olarak ortaya çıkar ve geçicidir.