İrritabl Bağırsak Sendromu
İrritable Bowel Syndrome (IBS)
Tanım
Karın ağrısı veya rahatsızlığı ile dışkılama alışkanlıklarındaki değişimlerle karakterize, organik bir lezyonun saptanamadığı yaygın bir işlevsel bağırsak bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
32 yaşında bir danışan, haftada en az bir gün tekrarlayan karın ağrısı şikayetiyle başvurmuştur. Ağrı genellikle dışkılama ile hafiflemekte, dönemsel olarak şiddetli kabızlık, dönemsel olarak ise acil ishal atakları (alternatif tip) ile kendini göstermektedir. Yapılan kan tetkiklerinde, endoskopik incelemelerde ve gaita testlerinde herhangi bir inflamatuar bağırsak hastalığı veya organik bulguya rastlanmamış; stresli dönemlerde semptomların belirgin şekilde arttığı gözlemlenmiştir.
Derin Analiz
Gastrointestinal sistemin motor ve duyusal fonksiyonlarındaki düzensizliklerle, merkezi sinir sistemi ile enterik sinir sistemi arasındaki çift yönlü iletişim ağı olan beyin-bağırsak aksının (gut-brain axis) disfonksiyonuyla karakterizedir. Visseral aşırı duyarlılık (visceral hypersensitivity) temel mekanizmalardan biridir; normal fizyolojik bağırsak hareketleri veya gaz gerginliği, bu hastalarda ağrı olarak algılanır. Etiyolojisi tam olarak aydınlatılamamış olmakla birlikte; motilite bozuklukları, mukozal bağışıklık aktivasyonu, düşük dereceli inflamasyon, bağırsak mikrobiyotasındaki değişimler ve psikososyal stresörler patofizyolojide sinerjik bir rol oynamaktadır. Tanı, organik patolojileri dışlayan Roma kriterleri (Rome IV) temel alınarak klinik bulgularla konur.
Etimoloji
Latince 'irritabilis' [tahriş olabilen, kolayca uyarılan] + 'intestinum' [bağırsak] sözcükleri ile Yunanca 'syndromon' [bir araya gelme, belirtiler kümesi] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İnflamatuar Bağırsak Hastalığı (IBD - Crohn ve Ülseratif Kolit); IBD doku harabiyeti, ülserasyon ve immünolojik inflamasyonla seyrederken, IBS'de makroskopik veya mikroskopik doku hasarı yoktur, tamamen işlevsel (fonksiyonel) bir bozukluktur.