Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kaçınan Bağlanma

Avoidant Attachment

Tanım

Bireyin ebeveyn veya bakım veren ile ayrılık sonrasında yakınlık aramaması, aksine geri dönen bakım verenden kaçınması ve duygusal distres sergilememesi ile karakterize güvensiz bağlanma biçimi.

Örnek Vaka / Uygulama

Yabancı Durum deneyinde 12 aylık bir bebek olan Deniz, annesi odadan çıktığında ağlamaz ya da huzursuzluk belirtisi göstermez. Anne odaya geri döndüğünde ise Deniz annesini karşılamak yerine oyuncaklarıyla oynamaya devam eder, annesinin kucağına gitme çabasında bulunmaz ve göz temasından kaçınır.

Derin Analiz

Kaçınan bağlanma, Ainsworth'un Yabancı Durum (Strange Situation) deneylerinde ampirik olarak tanımlanan güvensiz bağlanma stillerinden biridir. Bu bağlanma örüntüsüne sahip bebekler ve ilerleyen yaşam evrelerinde yetişkinler, bakım verenin duygusal veya fiziksel olarak ulaşılamaz, reddedici ya da aşırı müdahaleci tutumlarına karşı bir adaptasyon mekanizması geliştirirler. Bağlanma figüründen gelecek reddedilmeyi veya cezalandırılmayı önlemek amacıyla bağlanma sistemini aktive etmekten kaçınırlar. Nörobiyolojik düzeyde, bu bireyler sosyal stres anlarında aşırı uyarılmayı (hyperarousal) baskılamak için otokonyal regülasyon stratejilerine başvururlar; bu durum, dışarıdan sakin görünmelerine rağmen fizyolojik düzeyde (örneğin kalp atış hızı ve kortizol seviyelerinde) yüksek düzeyde stres yaşadıklarını gösteren psiko-fizyolojik çalışmalarla doğrulanmıştır.

Etimoloji

İngilizce 'avoid' (kaçınmak, uzak durmak, Latince: evitare) ve 'attachment' (bağlanma, İngilizce 'attach' fiilinden türetilmiştir) sözcüklerinin birleşimiyle oluşmuştur.

Karıştırmayın

Korkulu-kaçınan bağlanma (disorganized/fearful-avoidant attachment) ile sıklıkla karıştırılır; ancak kaçınan bağlanmada birey bağımsızlık maskesi altında yakınlıktan tamamen kaçarken, korkulu-kaçınan tipte birey hem yakınlık arzular hem de yakınlıktan yoğun bir korku duyar.