Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Güvensiz Bağlanma

İnsecure Attachment

Tanım

Bireyin birincil bakım verenle kurduğu ilişkide güven duygusunun zedelenmesi sonucu ortaya çıkan; kaygı, kaçınma veya çelişkili tutumlarla karakterize, sağlıklı olmayan bağlanma örüntüsü.

Örnek Vaka / Uygulama

Yetişkin bir bireyin, partnerinin iş yoğunluğu nedeniyle mesajına geç dönmesini reddedilme olarak algılayıp öfke nöbetleri geçirmesi ve ardından partneri ilgi gösterdiğinde onu cezalandırırcasına uzaklaşması, erken dönemde geliştirilen güvensiz bağlanma örüntüsünün güncel ilişkilerdeki somatik ve duygusal yansımasıdır.

Derin Analiz

Gelişimsel psikoloji ve bağlanma kuramı bağlamında güvensiz bağlanma, bebeğin ya da çocuğun bakım verenin tutarsız, reddedici veya aşırı müdahaleci tutumlarına karşı geliştirdiği adaptif olmayan bir stratejidir. Mary Ainsworth'ün Yabancı Durum (Strange Situation) deneylerinde ampirik olarak temellendirilen bu yapı; kaçıngan/kayıtsız, kaygılı/dirençli (ambivalan) ve dağınık (disorganize) olmak üzere alt tiplere ayrılır. Nörobiyolojik düzeyde, sürekli tetikte olma hali (hiperaktivasyon) veya duygusal regülasyonun baskılanması (hipoaktivasyon), limbik sistem ile prefrontal korteks arasındaki regülasyon kapasitesini doğrudan etkiler. Erken dönem bu relasyonel örüntüler, bireyin yetişkinlikteki romantik ilişkilerinde ve içsel çalışma modellerinde (internal working models) kalıcı izler bırakır.

Etimoloji

İngilizce 'in-' (olumsuzluk, -sız/-siz eki) + 'secure' (güvenli, emin; Latince *securus* [se- 'uzakta/olmadan' + cura 'kaygı, endişe']) ve 'attachment' (bağlanma, iliştirme; Eski Fransızca *attachier* kelimelerinden türetilmiştir).

Karıştırmayın

Güvenli bağlanma (bireyin keşif ile sığınma dengesini rahatça kurabilmesi durumu) ve sosyal anksiyete bozukluğu (klinik düzeyde sosyal ortamlardan korkma durumu). Temel fark, güvensiz bağlanmanın spesifik olarak birincil ilişki figürleriyle kurulan içsel şemalarla ilgili olmasıdır.

Keşfetmeye Devam Edin

Kaçıngan Bağlanma

Dismissive Attachment

Bireyin kendisini değerli ve yeterli, başkalarını ise güvenilmez ve gereksiz olarak algıladığı, yakın ilişkileri küçümseyerek katı bir kendi kendine yeterlilik sürdürdüğü yetişkin bağlanma stili.

İncele

Dağınık Bağlanma

Disoriented Attachment

Bireyin bakım veren kişiyi hem bir güvenlik üssü hem de bir korku kaynağı olarak algılaması sonucu ortaya çıkan, organize olamamış çelişkili bağlanma modeli.

İncele

İçsel Çalışma Modeli

İnternal Working Model Of Attachment

Bireyin erken dönem bakım verenlerle olan etkileşimleri yoluyla geliştirdiği, öz-değer ve başkalarının güvenilirliğine dair zihinsel varsayımlar ve ilişkisel şablonlar bütünü.

İncele