Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kademeli Aktivasyon

Graded Activation

Tanım

Kronik ağrı veya yorgunluk nedeniyle hareket kısıtlılığı yaşayan bireylerin işlevselliğini artırmak amacıyla, zorluk derecesi ve tekrar sayısı zamana yayrılarak yavaşça artırılan hassas bir rehabilitasyon ve egzersiz programıdır.

Örnek Vaka / Uygulama

Üç yıldır şiddetli bel ağrısı çektiği için en ufak bir eğilme hareketinden dahi korkan bir hastaya, ilk hafta sadece günde iki kez 3 dakikalık hafif esneme hareketleri verilir. Ağrı düzeyine göre bu süre sonraki haftalarda kademeli olarak artırılarak hastanın günlük yaşam aktivitelerine güvenle dönmesi sağlanır.

Derin Analiz

Kademeli aktivasyon, özellikle kronik ağrı sendromları ve kronik yorgunluk sendromunun tedavisinde kullanılan multidisipliner bir nöro-rehabilitasyon yaklaşımıdır. Temel mekanizması, hastanın hareketle ilişkilendirdiği katastrofik düşünceleri ve kaçınma davranışlarını (fear-avoidance model) kırmaya dayanır. Güç antrenmanlarındaki kas yorgunluğu hedefinin aksine, burada amaç merkezi sinir sistemindeki ağrı algısını ve duyarsızlaştırmayı (desensitization) optimize etmektir. Egzersizler süre odaklıdır, noktalardan kaçınılır ve esnekliğe odaklanılır. Bilişsel bileşeni sayesinde hasta, hareketin her zaman doku hasarına yol açmayacağını deneyimleyerek öğrenir.

Etimoloji

Latince 'gradus' (adım, basamak) kökünden türetilen 'graduated' kelimesi ile Latince 'activus' (faal, eylemsel) sözcüklerinin birleşiminden oluşan klinik bir terimdir.

Karıştırmayın

Güç Antrenmanı (Strength Training) ile sıklıkla karıştırılır; güç antrenmanı kas failure (tükeniş) noktasına kadar zorlamayı amaçlarken, kademeli aktivasyon asla tükenişi hedeflemez, zaman sınırlıdır ve ağrı korkusunu azaltmaya odaklanır.