Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kanizsa Figürü

Kanizsa Figure

Tanım

Fiziksel bir sınır olmamasına rağmen, beyin tarafından algısal tamamlama süreçleriyle oluşturulan illüzyonel konturlara ve şekillere sahip görsel uyarıcılardır.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında deneklere üç adet siyah 'Pac-Man' benzeri daire, kesik kısımları birbirine bakacak şekilde gösterilir. Denekler gerçekte herhangi bir çizgi olmamasına rağmen, bu dairelerin üzerinde yer alan ve arka plandan daha parlak görünen hayali bir beyaz üçgen algılarlar.

Derin Analiz

Gestalt psikolojisinin 'tamamlama' (closure) ve 'iyi devamlılık' ilkelerinin en somut laboratuvar kanıtlarından birini oluşturur. Görsel sistem, duyusal girdilerdeki eksiklikleri doğrudan kopyalamak yerine, retinaya düşen parçalı uyarıcılardan bütünsel bir nesne üretmek üzere evrimleşmiştir. Kanizsa üçgeni gibi figürlerde, erken görsel korteks (özellikle V1 ve V2 alanları) fiziksel olarak var olmayan kenarları, sanki gerçek bir parlaklık farkı varmış gibi hesaplar. Bu durum, algının pasif bir kayıt cihazı değil, aktif bir bilişsel inşa süreci olduğunun nörofizyolojik göstergesidir.

Etimoloji

İtalyan psikolog Gaetano Kanizsa'nın (19131993) soyadından türetilmiş eponym bir terimdir.

Karıştırmayın

Echollalia veya klasik optik illüzyonlarla karıştırılabilir; ancak Kanizsa figürü geometrik bir yanılsama değil, amodal tamamlama ve illüzyonel kontur mekanizmalarının doğrudan ürünüdür.