Karşılıklı Öğretme Prosedürü
Reciprocal-teaching Procedure
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Ortaokul düzeyindeki okuma güçlüğü çeken bir öğrenci grubuna, karmaşık bir bilimsel makale okunurken öğretmen ilk paragrafta liderliği alır ve metni özetler. İkinci paragrafta liderlik sırası öğrenciye geçer; öğrenci metinle ilgili sorular üretir, anlaşılmayan kısımları netleştirir ve bir sonraki paragrafta ne anlatılacağını kestirir. Bu roller döngüsel olarak öğrenciler arasında paylaşılır.
Derin Analiz
Bilişsel ve eğitsel psikoloji bağlamında karşılıklı öğretme prosedürü, Vygotsky'nin sosyal yapılandırmacı yaklaşımına ve yakınsal gelişim bölgesine (Zone of Proximal Development) dayanan üstbilişsel bir müdahaledir. Süreç; özetleme (summarization), soru üretme (generation of questions), netleştirme (clarification) ve kestirimde bulunma (prediction) olmak üzere dört temel bilişsel stratejinin iş birliğine dayalı olarak işletilmesini gerektirir. Liderlik rolünün öğretmenden öğrencilere kademeli olarak devredildiği 'bilişsel çıraklık' (cognitive apprenticeship) modelinin somut bir tezahürüdür. Nörobilişsel düzeyde, bu proaktif diyalog döngüleri ön lob (prefrontal cortex) işlevlerini, çalışma belleği güncelleme süreçlerini ve yürütücü işlevleri aktive ederek zihinsel esnekliği ve metin içi tutarlılık kurma kapasitesini güçlendirir.
Etimoloji
Latince 'recipere' (karşılıklı, döngüsel alıp verme) kökünden türetilen 'reciprocal' sıfatı ile öğretim/eğitim eylemini tanımlayan 'teaching' kelimesinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Geleneksel okuma anlama çalışmaları ve doğrudan öğretim yöntemi ile karıştırılır; temel fark, karşılıklı öğretme prosedürünün pasif dinleme yerine aktif, meta-bilişsel ve akranlar arası liderlik döngülerine dayanmasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Üstbiliş
Üstbiliş
Metacognition
Bireyin kendi bilişsel süreçlerinin farkında olması ve bu süreçleri aktif olarak izleyip kontrol edebilme kapasitesi.
İncele
Yakınsal Gelişim Bölgesi
Yakınsal Gelişim Bölgesi
Zone Of Proximal Development
Lev Vygotsky’nin sosyokültürel teorisinde, bireyin bağımsız olarak yapabildikleri ile daha yetkin bir rehber eşliğinde başarabilecekleri arasındaki bilişsel potansiyel aralığıdır.
İncele