Keffaret Cezası
Expiatory Punishment
Tanım
Suçlunun, eyleminin doğasını yansıtması gerekmeksizin, yalnızca suçun işlenme ağırlığıyla orantılı bir ıstırap çekmesini amaçlayan ceza biçimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yalan söyleyen bir çocuğun, yalanıyla hiçbir mantıksal bağı olmamasına rağmen, kuralları çiğnediği için akşam televizyon izleme hakkından mahrum bırakılması ve fazladan ev işi yapmaya zorlanması.
Derin Analiz
Keffaret cezası, adalet ve etik psikolojisinde cezalandırma motivasyonlarının incelenmesinde kritik bir kavramdır. Jean Piaget'nin ahlaki gelişim teorisinde çocukların adalet anlayışını incelerken ele aldığı bu kavram, zarar gören tarafla mantıksal veya işlevsel bir bağı bulunmayan, tamamen orantısal acı ve telafi temellidir. Karşılıklı (reciprocal) cezadan farklı olarak, failin eylemi ile çektiği ceza arasında doğrudan bir mantıksal bağ (örneğin eşyayı kıranın onu tamir etmesi gibi) aranmaz; temel dinamik, işlenen suçun şiddetiyle orantılı bir bedel ödenerek ahlaki dengenin veya kozmik düzenin yeniden sağlanmasıdır. Bilişsel ve evrimsel perspektifte, bu ceza türü toplumsal norm ihlallerinin ardından grubun cezalandırma dürtüsünü tatmin eden içgüdüsel bir retribütif (intikamcı/cezalandırıcı) adalet mekanizmasıyla paralellik gösterir.
Etimoloji
Latince 'expiare' (kefaret ödemek, günahından arınmak; ex- [tamamen] + piare [yatıştırmak, kutsal kılmak]) kelimesinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Karşılıklı ceza (reciprocal punishment); karşılıklı cezada ceza, ihlal edilen kuralın doğrudan mantıksal bir sonucudur veya onunla ilişkilidir, keffaret cezasında ise bağlamsal zorunluluk yoktur, sadece orantılı acı esastır.