Kemik Yaşı
Bone Age
Tanım
Bireyin iskelet olgunlaşma derecesini, kemiklerin ossifikasyon (kemikleşme) evrelerine bakarak değerlendiren ve genellikle el-bilek radyografileriyle saptanan fizyolojik ölçüt.
Örnek Vaka / Uygulama
10 yaşında büyüme geriliği şikayetiyle pediatrik endokrinoloji polikliniğine getirilen erkek çocuğunun sol el ve bilek X-ray grafisi çekilmiştir. Elde edilen radyolojik bulgular, Greulich-Pyle atlasındaki standartlarla kıyaslandığında kemik yaşının 7.5 yıl düzeyinde olduğu saptanmıştır. Bu 2.5 yıllık gecikme, çocuğun kronolojik yaşına göre değil, iskelet yaşına göre endokrinolojik bir değerlendirmeye tabi tutulmasını ve büyüme hormonu provokasyon testlerinin planlanmasını gerektirmiştir.
Derin Analiz
Pediatrik endokrinoloji, gelişimsel nöropsikoloji ve pediatride kritik bir biyobelirteç olan kemik yaşı, kronolojik yaştan bağımsız olarak bireyin somatik ve iskeletsel olgunluk düzeyini verir. Epifizyal plakların (büyüme plakları) kapanma süreci, büyüme hormonu (somatotropin) ve cinsiyet steroidlerinin etkisiyle regüle edilir. El ve el bileği kemiklerinin (karpal kemikler, metakarpuslar ve falankslar) radyografik analizi, Greulich-Pyle atlası veya Tanner-Whitehouse (TW2/TW3) yöntemleriyle standartlaştırılmış referans verilerle karşılaştırılır. Kronolojik yaş ile kemik yaşı arasındaki belirgin sapmalar (ileri veya geri olma durumu), büyüme hormonu eksiklikleri, erken ergenlik (puberte praecox), hipotiroidizm veya çeşitli genetik sendromların (örn. Turner sendromu) erken teşhisinde temel tanısal yönlendiricidir.
Etimoloji
İngilizce 'bone' (Eski İngilizce 'bān', iskelet kalıntısı/kemik) ve 'age' (Latince 'aetatem' [yaş, dönem] kökünden gelen Eski Fransızca 'age') kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Kronolojik yaş ile sıkça karıştırılır. Kronolojik yaş doğumla geçen takvim süresini, kemik yaş ise iskelet sisteminin biyolojik ve fizyolojik olgunluk derecesini ifade eder; aralarında patolojik veya normatif varyasyonlara bağlı olarak anlamlı farklar bulunabilir.