Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Klinotaksis

Klinotaxis

Tanım

Organizmaların bir uyaranın yoğunluk gradyanını tespit etmek için başını veya vücudunu ardışık olarak yan yana sallayarak yönelme hareketi.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında karanlık bir odaya bırakılan ve tek bir yönden gelen ışık kaynağına maruz kalan bir magnez veya solucanın, ışık şiddetini en üst düzeye çıkarmak için ilerlerken başını sürekli sağa sola sallayarak en uygun rotayı bulmaya çalışması klinotaksis için klasik bir canlı gözlemidir.

Derin Analiz

Klinotaksis, duyusal reseptörlerin tek bir noktada sabit kalmadığı, bunun yerine zaman içinde ardışık karşılaştırmalar yapmak üzere hareket ettirildiği bir davranışsal yönelim biçimidir. Çoğu omurgasız ve daha basit sinir sistemine sahip organizmalarda görülen bu mekanizma, uzaysal bir gradyan boyunca (kimyasal, ışık veya sıcaklık) hareket ederken sağ ve sol taraftan gelen uyaran şiddetinin kıyaslanmasına dayanır. Nörolojik düzeyde, bu davranış merkezi sinir sisteminin entegre ettiği ardışık duyusal girdilerin motor çıktıyı modüle etmesiyle, yani negatif veya pozitif geri bildirim döngüleriyle gerçekleşir. Hayvan, uyaranın kaynağına ulaşana kadar zikzaklar çizer veya salınım hareketini sürdürür.

Etimoloji

Antik Yunanca 'klino' (eğilmek, salınmak) + 'taxis' (düzenleme, yönelim) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Tropitaksis ile sıklıkla karıştırılır; tropitaksiste reseptörler iki yanda eş zamanlı olarak uyarıldığı için salınıma gerek kalmadan doğrudan yönelme gerçekleşirken, klinotaksiste tek bir reseptörün ardışık taraması zorunludur.