Kokain Kötüye Kullanımı
Cocaine Abuse
Tanım
Kokainin tekrarlayan biçimde alımına bağlı olarak ortaya çıkan, kişinin sosyal, mesleki veya yasal yaşamında yineleyen olumsuz sonuçlar doğurmasına rağmen madde kullanımının sürdürülmesi örüntüsü.
Örnek Vaka / Uygulama
32 yaşında bir erkek hastanın, kokain kullanımı nedeniyle son altı ay içinde iş yerinde iki kez ihtar alması, aile içi tartışmaların artması ve finansal sıkıntılar yaşamasına rağmen madde kullanımını bırakamaması ve yasal sorunlarla karşılaşmasına karşın maddeyi aramaya devam etmesi.
Derin Analiz
Eski sınıflandırma sistemlerinde (DSM-IV-TR) bağımlılıktan ayrı bir kategori olarak ele alınan bu kavram, maddenin zararlı etkilerinin fark edilmesine rağmen kontrol edilememesini ifade eder. Nörobiyolojik düzeyde, mezolimbik dopaminerjik yoldaki (özellikle nükleus accumbens ve ventral tegmental alan) dopamin geri alımının bloke edilmesiyle sinaptik aralıkta aşırı dopamin birikimine yol açar. Bu durum, beyindeki ödül devresini manipüle ederek pekiştireç mekanizmalarını bozar. DSM-5 ve sonrasındaki güncellemelerde ise bu ayrım kaldırılmış; durum, şiddet dereceleriyle (hafif, orta, şiddetli) tanımlanan 'uyarıcı madde kullanım bozukluğu' (stimulant use disorder) adı altında konsolide edilmiştir.
Etimoloji
İspanyolca 'coca' (koka bitkisinin yaprağı, Quechua dilindeki 'kúka' sözcüğünden) + İngilizce 'abuse' (Latince 'abusus' [kötü veya yanlış kullanım] sözcüğünden).
Karıştırmayın
Kokain bağımlılığı (cocaine dependence) ile sıklıkla karıştırılır; eski sistemlerde bağımlılık tolerans, yoksunluk belirtileri ve kompulsif kullanım dürtüsünü barındırırken, kötüye kullanım daha çok işlevsellik kaybı ve sosyal sonuçlar üzerine odaklanmaktaydı. Güncel nosolojide bu ayrım ortadan kalkmıştır.